Çin'in kuzeyindeki Shanxi eyaletinde, altı yaşında bir kadın tarafından evinden kandırılarak götürüldükten sonra gözleri oyularak kör edilen Guo Bin, 13 yıl sonra inanılmaz bir başarıya imza attı. Engelli öğrenciler için düzenlenen ulusal üniversite giriş sınavında (gaokao) ilk 10 arasına girerek, en yüksek puanlardan birini alan Guo, tercihini tıp fakültesinden yana kullandı. 'Sıcaklığı başkalarına aktarmak' felsefesiyle hareket eden genç, kendi yaşadığı acıları başkalarının yaşamaması için doktor olmak istediğini söylüyor.
Karanlık Bir Çocukluktan Zirveye
Guo Bin, 2009 yılında henüz altı yaşındayken, bir orta yaşlı kadın tarafından kandırılarak evinden uzaklaştırıldı. Kadın, Guo'yu terk edilmiş bir eve götürdükten sonra gözlerini oyarak kaçtı. Saldırı sonucu iki gözünü de kaybeden Guo, uzun ve zorlu bir tedavi sürecinin ardından hayata tutunmayı başardı. Ailesinin desteği ve kendi azmi sayesinde eğitimine devam eden Guo, Braille alfabesiyle okuyup yazmayı öğrendi. Okul hayatı boyunca akademik başarısıyla dikkat çeken Guo, fen bilimlerine özel bir ilgi duyuyordu. 2022 yılında girdiği gaokao'da engelli öğrenciler kategorisinde 635 puan alarak ilk 10'a girdi. Bu başarı, Çin'de engelli bireylerin eğitimdeki potansiyelini bir kez daha gözler önüne serdi.
Guo, tercihini yaparken tıp fakültesini seçmesinin nedenini şöyle açıklıyor: 'Beni karanlığa mahkum edenler oldu, ama ben başkalarının ışığı olmak istiyorum. Görmeyen gözlerle bile insanlara şifa dağıtabilirim.' Guo'nun hedefi, özellikle engelli bireylerin sağlık hizmetlerine erişimini kolaylaştırmak ve kendi gibi zor durumda kalanlara umut olmak. Çin'de tıp eğitimi alan görme engelli öğrencilerin sayısı oldukça az; Guo bu alanda da öncü olmayı hedefliyor.
Guo'nun başarısı, Çin'de engelli eğitimi politikalarına yönelik tartışmaları da beraberinde getirdi. Ülkede özel eğitim okulları ve engelli öğrenciler için ayrıcalıklı kontenjanlar bulunsa da, Guo gibi ağır engelli bireylerin yükseköğrenime erişimi hâlâ sınırlı. Guo'nun durumu, toplumda farkındalığı artırırken, benzer hikayelerin çoğalması umudunu da yeşertiyor.
Asya'da Engelli Eğitimi ve Toplumsal Algı
Çin, engelli bireylerin eğitimi konusunda son yıllarda önemli adımlar attı. 2020 yılında yürürlüğe giren yeni yasayla engelli öğrencilerin üniversite sınavlarında özel düzenlemeler yapılması zorunlu hale getirildi. Buna rağmen, fiziksel erişim ve toplumsal önyargılar hâlâ büyük engeller arasında. Guo Bin'in hikayesi, bu engellerin aşılabileceğini göstermesi açısından sembolik bir değer taşıyor.
Asya genelinde engelli bireylerin eğitime katılım oranları ülkeden ülkeye değişiyor. Japonya ve Güney Kore gibi gelişmiş ülkelerde engelli öğrenciler için kapsamlı destek sistemleri bulunurken, gelişmekte olan ülkelerde bu konuda ciddi eksiklikler var. Çin, orta yol izleyerek hem devlet okullarında kaynaştırma eğitimini yaygınlaştırmaya hem de özel okulları teşvik etmeye çalışıyor. Guo'nun başarısı, Çin'in bu alandaki politikalarının etkinliğini sorgularken, aynı zamanda bireysel azmin önemini de vurguluyor.
Küresel boyutta, Guo Bin'in hikayesi Birleşmiş Milletler Engelli Hakları Sözleşmesi'nin uygulanması açısından da dikkat çekici. Sözleşme, engelli bireylerin eğitim, istihdam ve sağlık hizmetlerine tam katılımını öngörüyor. Ancak dünya genelinde milyonlarca engelli çocuk halen eğitim olanaklarından yoksun. Guo, kişisel başarısıyla bu küresel soruna bir kez daha ışık tutmuş oldu.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye'de de engelli bireylerin eğitime erişimi ve toplumsal hayata katılımı uzun süredir tartışılan bir konu. Özellikle görme engelli öğrenciler için üniversite giriş sınavlarında sağlanan olanaklar (braille sınav kitapçığı, okuyucu desteği vb.) zaman zaman yetersiz kalabiliyor. Guo Bin'in hikayesi, Türkiye'deki engelli eğitimi politikalarının gözden geçirilmesi için bir örnek teşkil edebilir. Ayrıca, tıp gibi yüksek rekabet gerektiren alanlarda engelli bireylerin başarılı olabileceğini göstermesi, toplumsal önyargıların kırılmasına katkı sağlayabilir. Türkiye'nin 2020'de yayımladığı Engelli Hakları Ulusal Eylem Planı, bu tür örnekler doğrultusunda daha da somut adımlar atmayı gerektiriyor.
