Kanada'da mali ve operasyonel sorunlar nedeniyle kapatılan bir deniz parkında mahsur kalan 6 beyaz balina (beluga), uluslararası bir kurtarma operasyonuyla Amerika Birleşik Devletleri'ndeki yeni tesislerine ulaştı. Hayvan hakları örgütlerinin haftalardır sürdürdüğü kampanyalar sonucu gerçekleştirilen nakil, deniz memelilerinin esaret altında bakımı konusundaki tartışmaları yeniden alevlendirdi. Balinaların, uzman ekipler gözetiminde gerçekleştirilen taşınma sırasında özel olarak donatılmış tanklarda tutulduğu, sağlık durumlarının iyi olduğu bildirildi.
Kapanan Marineland ve kurtarma süreci
Ontario eyaletindeki Marineland adlı eğlence parkı, 2023 yılında artan bakım maliyetleri ve hayvan hakları ihlalleri nedeniyle kapanma kararı almıştı. Parkta kalan 10 beyaz balinadan 6'sı, tesisin faaliyetlerini durdurmasıyla birlikte akıbeti belirsiz hale geldi. Kanada Çevre Bakanlığı ve ABD Balık ve Yaban Hayatı Servisi'nin koordinasyonuyla yürütülen operasyonda, balinaların özel izinlerle sınırdan geçişi sağlandı. Hayvanlar, Ohio eyaletindeki akredite bir deniz memelisi bakım merkezine yerleştirilecek. Uzmanlar, taşınma stresine rağmen balinaların yeni ortamlarına uyum sağlamasının birkaç hafta sürebileceğini belirtiyor.
Marineland'in kapanması, Kanada'da hayvan gösterilerine yönelik artan kamuoyu baskısının bir sonucu olarak değerlendiriliyor. 2020'de kabul edilen bir yasa, orkaların ve yunusların esaret altında üretilmesini yasaklamış, ancak beyaz balinalar bu düzenlemenin dışında kalmıştı. Hayvan hakları savunucuları, bu tür tesislerin tamamen kapatılması ve kalan deniz memelilerinin doğal yaşam alanlarına geri bırakılması çağrısında bulunuyor.
Küresel boyut: Deniz memelilerinin esaret altında tutulması tartışması
Beyaz balinaların nakli, dünya genelinde deniz memelilerinin parklarda sergilenmesine yönelik etik tartışmaları yeniden gündeme getirdi. Fransa, İngiltere gibi ülkelerde yunus parkları kapatılırken, Asya ve Ortadoğu'da hâlâ benzer tesisler faaliyet gösteriyor. Uzmanlar, esaret altındaki beyaz balinaların doğal ömürlerinin yarısı kadar yaşadığını, yüksek ses kirliliği ve dar alanların psikolojik sorunlara yol açtığını vurguluyor. ABD'de ise 2022'de kabul edilen 'Yunusların Korunması Yasası' kapsamında, yabani yunusların parklara getirilmesi sıkı kurallara bağlanmış durumda.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye'de de birçok akvaryum ve eğlence parkında yunus ve deniz memelisi gösterileri düzenleniyor. Son yıllarda kamuoyunda hayvan haklarına yönelik artan duyarlılık, bu tür tesislerin denetlenmesi talebini artırdı. Türkiye'nin 2021'de imzaladığı Avrupa Konseyi Hayvan Hakları Sözleşmesi kapsamında, deniz memelilerinin esaret koşullarının iyileştirileceği sinyali verilmişti. Ancak şu ana kadar somut bir yasal düzenleme yapılmadı. Kanada'daki bu vak'a, Türkiye'deki benzer tesisler için de bir uyarı niteliği taşıyor; sivil toplum baskısı ve uluslararası normlar, önümüzdeki yıllarda sektörü dönüşüme zorlayabilir.
