Kanada Hükümeti, Amerika Birleşik Devletleri ve Meksika ile imzalanan ABD-Meksika-Kanada Serbest Ticaret Anlaşması'nın (USMCA) 16 yıl süreyle yenilenmesini resmen teklif etti. Kanada Ticaret Bakanı Mary Ng tarafından ABD Ticaret Temsilcisi Katherine Tai ve Meksika Ekonomi Bakanı Raquel Buenrostro'ya gönderilen mektupta, anlaşmanın üç ülke için de “son derece faydalı” olduğu ve “entegre Kuzey Amerika ekonomisine” katkı sağladığı vurgulandı. Mektupta, erken yenilemenin “yatırımcılara ve işletmelere istikrar ve öngörülebilirlik” sağlayacağı ifade edildi. USMCA, 2020 yılında yürürlüğe giren ve 2026 yılında ortak gözden geçirmeye tabi olacak bir anlaşma; Kanada, bu gözden geçirme sürecini beklemeden anlaşmayı 16 yıl daha uzatmayı öneriyor.
Gelişmenin arka planı: USMCA'nın geleceği ve ticari belirsizlikler
Öneri, başta ABD olmak üzere Kuzey Amerika'da ticaret politikalarına ilişkin belirsizliklerin arttığı bir dönemde geliyor. ABD Başkanı Joe Biden yönetimi, Trump döneminde müzakere edilen USMCA'yı büyük ölçüde korurken, bazı çevre ve işçi hakları düzenlemelerini sıkılaştırmak istiyor. Diğer yandan, 2024 ABD başkanlık seçimleri öncesinde ticaret karşıtı söylemlerin yeniden güç kazanması, anlaşmanın geleceğini sorgulanır hale getiriyor. Kanada'nın erken uzatma talebi, bu siyasi dalgalanmalardan etkilenmeden anlaşmayı güvence altına alma stratejisi olarak yorumlanıyor. Mektupta, “Anlaşmanın erken uzatılması, üç ülke arasındaki ticaret ve yatırım akışlarını hızlandıracak, tedarik zincirlerini güçlendirecek ve bölgesel rekabetçiliği artıracaktır” denildi.
Kanada'nın bu hamlesi, aynı zamanda Meksika ve ABD ile yaşanan bazı ticari anlaşmazlıkların çözümüne de zemin hazırlayabilir. Özellikle otomotiv sektöründe menşe kuralları, dijital ticaret ve süt ürünleri gibi tarım ürünlerinde yaşanan gerilimler, anlaşmanın işleyişinde pürüzlere neden oluyor. 16 yıllık bir uzatma, taraflara bu sorunları daha kapsamlı bir şekilde ele alma fırsatı sunabilir.
Bölgesel ve küresel boyut: Kuzey Amerika'nın rekabet gücü
USMCA'nın yenilenmesi, sadece üç ülke için değil, küresel ticaret dinamikleri açısından da kritik. Kuzey Amerika, dünyanın en büyük serbest ticaret bloklarından birini oluşturuyor ve anlaşmanın sağladığı istikrar, bölgeye yatırım çekme açısından hayati. Kanada'nın teklifinin ardından ABD ve Meksika'nın nasıl bir yanıt vereceği merak ediliyor. Uzmanlar, ABD'nin özellikle Çin karşısında Kuzey Amerika tedarik zincirlerini güçlendirme stratejisiyle bu teklife sıcak bakabileceğini, ancak Meksika'nın enerji ve elektrik piyasalarındaki politikaları nedeniyle çekimser kalabileceğini belirtiyor.
Meksika Devlet Başkanı Andrés Manuel López Obrador'un enerji reformları, ABD ve Kanada'nın Meksika'daki yatırımlarını olumsuz etkiliyor. Bu nedenle Meksika'nın, anlaşmanın yenilenmesi karşılığında enerji alanında bazı taahhütler vermesi gerekebilir. Avrupa Birliği ve Asya-Pasifik ülkeleri de, Kuzey Amerika ticaret bloğundaki gelişmeleri yakından izliyor. USMCA'nın uzaması, küresel ticaret kurallarının yeniden şekillendiği bir dönemde, serbest ticaret anlaşmalarının sürdürülebilirliği açısından önemli bir örnek teşkil edecek.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye'nin Kuzey Amerika ile doğrudan bir serbest ticaret anlaşması olmamakla birlikte, USMCA'nın uzatılması küresel ticaret sistemini etkileyen bir gelişme olarak değerlendirilebilir. Anlaşmanın sağladığı istikrar, dünya ticaret hacmini artırarak Türkiye gibi ihracatçı ülkelerin ABD, Kanada ve Meksika pazarlarına erişimini dolaylı olarak etkileyebilir. Ayrıca, ABD'nin Çin'e karşı ticaret politikalarını sertleştirmesi durumunda, Türkiye'ye yönelik yatırımların artması olasılığı bulunuyor. Bununla birlikte, Türkiye'nin kendi serbest ticaret anlaşmaları ağını genişletme stratejisi kapsamında, Kuzey Amerika ülkeleri ile benzer anlaşmalar müzakere etme potansiyeli de gündemde kalacaktır.
