Kanada, ABD Başkanı Donald Trump'ın imzaladığı yeni ticaret anlaşması müzakerelerinin dışında bırakılmasının ardından, Washington'da etkili olan 'Trump tarzı' bir satış hamlesiyle masaya geri dönmeye çalışıyor. Ottawa yönetimi, 'Fortress North America' (Kuzey Amerika Kalesi) adını verdiği stratejiyle, kıtanın üç ülkesi arasında gümrük duvarlarını düşürmeyi ve ortak bir rekabet gücü oluşturmayı hedefliyor. Kanada Başbakanı Mark Carney, bu planın Amerikan iş dünyasına ve siyasetçilerine 'Kuzey Amerika'yı Çin ve diğer rakiplere karşı güçlendirecek bir blok' olarak sunulduğunu belirtiyor. Ancak Trump yönetiminin korumacı eğilimleri ve Kanada'nın Meksika ile birlikte anlaşmadan çıkarılması, bu çabaların önündeki en büyük engel olarak görülüyor.
USMCA müzakerelerinde Kanada'nın dışlanması
ABD, Meksika ve Kanada arasındaki 25 yıllık NAFTA anlaşması, Trump'ın 'Amerika'nın en kötü ticaret anlaşması' olarak nitelendirmesinin ardından yeniden müzakere edilmiş ve 2020'de USMCA (ABD-Meksika-Kanada Anlaşması) yürürlüğe girmişti. Ancak Trump, 2025 yılında anlaşmayı revize etmek isteyince, Kanada'yı müzakerelere dahil etmeden sadece Meksika ile görüşmelere başladı. Beyaz Saray, Kanada'nın süt ürünleri tarifeleri ve otomotiv sektöründe yeterli esneklik göstermediğini savunuyor. Ottawa ise bu tutumu 'ticari diplomaside bir dışlanma' olarak değerlendiriyor ve ABD-Meksika hattında oluşabilecek bir anlaşmanın Kanada ekonomisini olumsuz etkileyeceğini düşünüyor.
Bu gelişme üzerine Kanada, 'Fortress North America' konseptini geliştirdi. Plan, ABD ve Meksika ile ortak bir gümrük birliği ve koordineli ticaret politikaları öngörüyor. Carney, bu hamleyle 'Kuzey Amerika'yı Çin, Avrupa Birliği ve diğer küresel aktörlere karşı daha rekabetçi bir üretim merkezi haline getirmeyi' amaçladıklarını söylüyor. Ancak Trump yönetimi, Kanada'nın bu önerisine temkinli yaklaşıyor; çünkü korumacı politikaları ve 'America First' doktrini, herhangi bir çok taraflı yapılanmaya sıcak bakmıyor.
Bölgesel ve küresel boyut: Kuzey Amerika ticaret savaşları mı?
Kanada'nın bu girişimi, sadece üç ülke arasındaki ticari ilişkileri değil, aynı zamanda küresel ticaret dengelerini de etkileyebilir. Eğer 'Fortress North America' hayata geçerse, ABD-Meksika-Kanada arasında serbest ticaret derinleşirken, Çin ve AB gibi dış aktörlere karşı ortak tarifeler uygulanabilir. Bu durum, özellikle Çin'in Kuzey Amerika pazarına erişimini zorlaştırabilir ve küresel tedarik zincirlerinde yeniden yapılanmaya yol açabilir. Ancak Trump'ın tek taraflı hamleleri ve Kanada'nın anlaşmaya dahil edilmemesi, bölgesel bir ticaret savaşı riskini de artırıyor. Uzmanlar, Kanada'nın ABD'ye olan bağımlılığı nedeniyle bu stratejinin başarı şansının sınırlı olduğunu, ancak Meksika ile ortak hareket etmesi halinde Washington üzerinde baskı oluşturabileceğini belirtiyor.
Öte yandan, Kanada içinde de bu politikaya yönelik eleştiriler var. Muhalefet partileri, 'Fortress North America'nın aslında ABD'nin çıkarlarına hizmet edeceğini ve Kanada'nın egemenliğini sınırlayacağını savunuyor. Özellikle enerji ve tarım sektörlerinde ABD standartlarına uyumun, Kanada'nın kendi düzenlemelerini zayıflatabileceği endişesi dile getiriliyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Kanada’nın bu girişimi, Türkiye gibi ABD ile ticari ilişkilerini çeşitlendirmeye çalışan ülkeler için önemli bir örnek teşkil ediyor. ABD’nin korumacı politikaları ve müttefiklerini bile müzakerelerden dışlayabilme eğilimi, Türkiye’nin de ABD ile ticaret müzakerelerinde daha temkinli ve alternatif ittifaklar geliştirmesini gerektiriyor. Ayrıca, ‘Fortress North America’ benzeri bölgesel bloklaşmalar, küresel ticaretin parçalanmasına yol açarak Türkiye gibi ihracat odaklı ekonomileri olumsuz etkileyebilir. Ancak Türkiye, AB ile Gümrük Birliği ve farklı serbest ticaret anlaşmaları ağı sayesinde, bu tür bloklara karşı esnek bir pozisyon alabilir. Yine de Ankara’nın, Kuzey Amerika’daki gelişmeleri yakından izleyerek kendi ticaret stratejisini buna göre şekillendirmesi kritik önem taşıyor.
