Kanada, son on yılda silahlı şiddet olaylarında yaşanan yüzde 90'lık artışla alarm veriyor. Toronto Polisi'nin yayımladığı verilere göre, geçen yıl suçlarda ele geçirilen silahların yüzde 88'i, güney komşusu Amerika Birleşik Devletleri'nden yasa dışı yollarla ülkeye sokuldu. Uzmanlar, bu durumun Kanada'nın görece sıkı silah yasalarına rağmen, ABD'deki gevşek düzenlemeler ve sınır ötesi silah kaçakçılığı nedeniyle kontrol edilemez bir hal aldığını belirtiyor.
Artan silahlı şiddetin arka planı
Kanada İstatistik Kurumu'nun raporuna göre, 2013-2023 yılları arasında silahlı cinayetlerde yüzde 89'luk bir artış kaydedildi. Özellikle büyük şehirlerde, çete bağlantılı şiddet olayları ve sokak çatışmaları bu artışın başlıca nedenleri arasında gösteriliyor. Toronto'da 2023 yılında 180'den fazla silahlı olay meydana gelirken, Montreal ve Vancouver da benzer bir eğilim yaşıyor.
Kanada Kraliyet Atlı Polisi (RCMP), yasa dışı silah akışının önlenmesi için sınır kontrollerinin artırılması gerektiğini vurguluyor. Ancak ABD-Kanada sınırının yaklaşık 9 bin kilometre uzunluğunda olması ve büyük bölümünün denetimsiz kalması, kaçakçılar için cazip bir rota oluşturuyor. Silah kaçakçıları, çoğunlukla ABD'de yasal olarak satın aldıkları silahları, Kanada'ya geçirerek suç örgütlerine satıyor.
Bölgesel ve küresel boyut
Kanada'nın bu sorunu, aslında tüm Batı dünyasında silah kontrolü tartışmalarını yeniden alevlendirdi. ABD'de silah sahipliğinin anayasal bir hak olarak görülmesi, komşu ülkelerdeki silahlı şiddeti doğrudan etkiliyor. Kanada hükümeti, 2022'de saldırı tipi silahların yasaklanması ve tabanca satışlarının dondurulması gibi önlemler alsa da, ABD'den gelen kaçak silah akışı engellenemediği için sorun derinleşiyor. Uzmanlar, bu durumun Kanada'nın egemenliği ve iç güvenliği açısından bir tehdit oluşturduğunu söylüyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Kanada'daki bu gelişme, Türkiye için dolaylı da olsa önemli dersler barındırıyor. Türkiye de coğrafi konumu nedeniyle sınır ötesi silah kaçakçılığıyla mücadele eden bir ülke. Özellikle Ortadoğu ve Doğu Avrupa'dan gelen yasa dışı silah akışı, bölgesel istikrarı tehdit ediyor. Kanada'nın bu sorunu, küresel silah kontrol rejimlerinin ne kadar kırılgan olduğunu ve sınır güvenliğinin uluslararası işbirliği olmadan sağlanamayacağını gösteriyor. Türkiye, sınır güvenliği ve silah ticaretine yönelik politikalarını bu perspektiften güçlendirebilir, ayrıca NATO müttefiki olarak Kanada ile istihbarat paylaşımı ve ortak operasyonlar konusunda işbirliğini artırabilir.
