Kanada doları, ABD ile yapılan ticaret görüşmelerinin çökmesinin ardından Amerikan doları karşısında iki aydan uzun süredir en sert günlük düşüşünü yaşamaya hazırlanıyor. Perşembe günü erken işlemlerde Kanada para birimi, ABD doları karşısında yüzde 1,2 değer kaybederek 1 USD karşılığında 1,38 CAD seviyesine geriledi. Bu hareket, piyasalarda risk iştahını azaltırken, küresel ticaret savaşı endişelerini yeniden alevlendirdi.
Görüşmeler Neden Çöktü?
ABD ve Kanada arasındaki ticaret müzakereleri, özellikle süt ürünleri ve otomotiv sektörlerindeki anlaşmazlıklar nedeniyle kesintiye uğradı. Kanada Dışişleri Bakanı Chrystia Freeland, Washington'daki görüşmelerin ardından yaptığı açıklamada, ABD'nin 'gerçekçi olmayan taleplerde' bulunduğunu ve bu durumun anlaşmayı imkânsız hale getirdiğini belirtti. ABD Ticaret Temsilcisi Robert Lighthizer ise Kanada'nın esneklik göstermediğini savundu. Taraflar, mevcut NAFTA anlaşmasını güncellemek için aylardır müzakere yürütüyordu. Ancak son tur görüşmelerden anlaşma çıkmaması, hem Kanada ekonomisini hem de küresel tedarik zincirlerini etkileyebilecek bir belirsizlik yarattı.
Kanada Başbakanı Justin Trudeau, hükümetinin 'ulusal çıkarları korumaktan başka bir önceliği olmadığını' vurgularken, iş dünyası temsilcileri belirsizliğin yatırım kararlarını olumsuz etkilediğini dile getirdi. Oyaker piyasalarında da satış baskısı hissedilirken, Toronto Borsası'nda enerji ve otomotiv hisseleri özellikle değer kaybetti. Uzmanlar, görüşmelerin tekrar başlamasının haftalar alabileceğini, bu süreçte döviz kurlarında oynaklığın süreceğini öngörüyor.
Küresel Piyasalara Yansımalar
Bu gelişme, ABD'nin Çin ile yaşadığı ticaret gerilimlerine eklenince, küresel ticaret savaşının genişleme riski artmış durumda. Kanada dolarındaki düşüş, gelişmekte olan ülke para birimlerine de dalga etkisi yaptı; Meksika pesosu ve Avustralya doları da baskı altında kaldı. Öte yandan, güvenli liman varlıklara olan talep arttı; Japon yeni ve İsviçre frangı değer kazandı. Uluslararası Para Fonu (IMF), ticaret gerilimlerinin küresel büyümeyi zayıflattığı uyarısında bulunmayı sürdürüyor.
Analistler, Kanada'nın ABD'ye olan ihracat bağımlılığının yüksek olması nedeniyle bu durumun ülke ekonomisini ciddi şekilde etkileyebileceğini belirtiyor. Kanada ihracatının yaklaşık yüzde 75'i ABD'ye yapılırken, otomotiv ve enerji sektörleri en kırılgan alanlar olarak öne çıkıyor. Bu belirsizlik ortamında, Kanada Merkez Bankası'nın önümüzdeki aylarda faiz indirimine giderek ekonomiyi destekleyebileceği konuşuluyor. Ancak Carney'in görev süresinin dolmasına kısa süre kala, para politikasında pas geçilmesi ihtimali de masada.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye ekonomisi, küresel ticaret savaşlarından doğrudan etkilenmese de, bu tür gelişmeler gelişmekte olan ülke para birimleri üzerinde genel bir baskı yaratabilir. ABD ile ticari ilişkilerinde zaten bazı gerilimler yaşayan Türkiye, Kanada örneğindeki gibi 'realist olmayan talepler' ile karşı karşıya kalabileceğini görmekte. Ayrıca, Türk Lirası'nın dolar karşısındaki seyri, küresel risk iştahı ve emtia fiyatları ile yakından ilişkilidir. Kanada dolarındaki düşüş, petrol fiyatlarında da bir baskı oluşturursa, Türkiye'nin enerji ithalat faturasında göreceli bir rahatlama yaşanabilir. Ancak genel olarak, ticaret savaşlarının tırmanması, dünya genelinde büyümeyi yavaşlatarak Türkiye'nin ihracat pazarlarını daraltabilir.
