Kanada Başbakanı Mark Carney, önümüzdeki hafta yapılacak G7 zirvesi öncesinde yaptığı açıklamada, 'kurallara dayalı' küresel düzenin süper güçlerin tahakkümü altında 'çökmekte olduğu' uyarısında bulundu. Carney, Kanada ve Avrupa Birliği'nin bu 'küresel kırılmaya' karşı birlikte hareket etmesi gerektiğini vurguladı. Carney'in çağrısı, ABD Başkanı Donald Trump'ın ticaret tarifeleri ve NATO'ya yönelik eleştirilerinin ardından transatlantik ilişkilerdeki gerilimin tırmandığı bir döneme denk geldi.
Arka Plan: Kurallara Dayalı Düzenin Erozyonu
Carney, Ottawa'da düzenlediği basın toplantısında, 'Geleneksel müttefikliklerimizin ve kurallara dayalı uluslararası düzenin temelleri sarsılıyor. Süper güçler, kendi çıkarlarını uluslararası hukukun ve ortak normların üzerinde tutuyor. Bu, küresel bir kırılmadır ve Kanada ile Avrupa'nın bu krize karşı dayanışma içinde olması hayati önem taşımaktadır' ifadelerini kullandı. Kanada Başbakanı, özellikle ticaret ve güvenlik alanlarında AB ile işbirliğinin derinleştirilmesi gerektiğini belirterek, 'Ortak değerlerimizi ve çıkarlarımızı korumak için birlikte hareket etmeliyiz. G7 zirvesi, bu mesajı net bir şekilde iletmek için bir fırsattır' dedi.
Carney'in açıklamaları, ABD'nin Kanada ve Meksika'ya uyguladığı %25'lik çelik ve alüminyum tarifelerinin yanı sıra, Trump'ın NATO üyelerinin GSYİH'lerinin %2'sini savunma harcamalarına ayırması yönündeki baskılarına karşı bir yanıt olarak yorumlanıyor. Öte yandan, ABD Başkanı'nın Rusya-Ukrayna savaşına ilişkin tutumu ve Avrupa'nın savunma harcamalarını eleştirmesi de transatlantik ilişkilerde gerginlik yaratıyor.
Küresel Boyut: G7 Zirvesi ve Yeni Jeopolitik Düzen
G7 zirvesi, ABD, Kanada, Almanya, Fransa, İtalya, İngiltere ve Japonya liderlerini bir araya getirecek. Zirvede, ticaret, iklim değişikliği, dijital ekonomi ve küresel sağlık gibi konuların yanı sıra, Ukrayna'ya destek ve Çin'in artan etkisine karşı ortak bir tutum belirlenmesi bekleniyor. Carney'in çağrısı, ABD'nin G7 içindeki geleneksel liderlik rolüne meydan okurken, Avrupa ülkeleriyle daha yakın işbirliği arayışını yansıtıyor.
Analistler, Carney'in sözlerinin, özellikle Trump yönetiminin 'Amerika Birinci' politikası karşısında Kanada ve AB'nin jeopolitik ağırlığını artırma çabası olarak değerlendiriyor. Ancak, AB içinde de üye ülkeler arasında ticaret, savunma ve göç politikalarında farklılıklar bulunuyor. Bu nedenle Carney'in çağrısının ne ölçüde karşılık bulacağı belirsiz.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Bu gelişme, Türkiye'nin NATO ve AB ile ilişkileri bağlamında önem taşıyor. Kanada-AB dayanışması, Türkiye'nin ABD ile yaşadığı gerginliklerde alternatif bir denge unsuru oluşturabilir. Özellikle, Türkiye'nin savunma sanayiindeki yaptırım sorunları ve F-35 sürecinde, Kanada ve AB'nin ortak tutumu belirleyici olabilir. Ayrıca, ticaret alanında AB ile Gümrük Birliği'nin güncellenmesi sürecinde Kanada-AB işbirliği, Türkiye için de model teşkil edebilir. Ancak, Carney'in çağrısının doğrudan Türkiye'yi kapsamadığı ve genel jeopolitik rekabetin bir parçası olduğu unutulmamalıdır.
