Kanada Başbakanı Mark Carney, Cumartesi günü yaptığı açıklamada, ülkesinin ABD mallarına “dolar bazında eşit oranda” misilleme tarifeleri uygulayacağını duyurdu. Bu karar, iki ülke arasındaki ticaret müzakerelerinin çökmesinin ardından geldi. Carney, Ottawa’da düzenlediği basın toplantısında, ABD’nin tek taraflı ticaret politikalarına karşı Kanada’nın egemenlik haklarını koruyacağını vurguladı. Yeni tarifelerin 2 Nisan’dan itibaren yürürlüğe gireceğini belirten Carney, bu adımın Kanada ekonomisini korumak ve Amerikan yönetimine müzakerelere geri dönme çağrısı yapmak amacı taşıdığını ifade etti.
Gelişmenin arka planı
Ticaret müzakerelerinin çökmesi, ABD Başkanı Donald Trump’ın geçtiğimiz haftalarda Kanada’dan ithal edilen çelik ve alüminyuma %25, otomobillere ise %25’e varan gümrük vergileri uygulama kararı almasının ardından geldi. Washington yönetimi, bu vergilerin ulusal güvenlik gerekçesiyle uygulandığını savunurken, Ottawa bu adımı “haksız ve hukuka aykırı” olarak nitelendirdi. Karşılıklı suçlamaların ardından iki ülke heyetleri arasında yapılan son müzakere turu, Cuma günü anlaşmazlıkla sonuçlandı. Görüşmelerde Kanada, ABD’nin sınır güvenliği ve fentanil akışı taleplerine karşılık bazı tavizler önermiş ancak ticaret konusundaki temel anlaşmazlıklar giderilememişti.
Kanada hükümeti, misilleme kapsamında ABD’den ithal edilen kırmızı et ürünleri, süt ürünleri, meyve suları, mobilya ve beyaz eşya gibi birçok kaleme %25 oranında gümrük vergisi getirecek. Ayrıca, Amerikan viskisi ve bazı tarım ürünlerine de ek vergiler uygulanacak. Bu ürünlerin toplam ticaret hacminin yaklaşık 30 milyar Kanada doları olduğu tahmin ediliyor. Ottawa yönetimi, tarifelerin ilk etapta 30 gün süreyle uygulanacağını, müzakerelerin yeniden başlaması durumunda askıya alınabileceğini açıkladı.
Bölgesel veya küresel boyut
Bu gelişme, ABD’nin ticaret politikalarının Kuzey Amerika’da yarattığı gerilimi daha da artırıyor. ABD ile Kanada, dünyanın en büyük ticaret ortaklıklarından birine sahip; iki ülke arasındaki yıllık mal ve hizmet ticareti 800 milyar doları aşıyor. Uzmanlar, bu tarife savaşının her iki ülkenin ekonomisini de olumsuz etkileyeceğini, tüketici fiyatlarını artıracağını ve tedarik zincirlerini bozacağını belirtiyor. Ayrıca, bu durum ABD-Meksika-Kanada Anlaşması’nın (USMCA) geleceğini de sorgulatıyor. Meksika da benzer şekilde ABD tarifelerine karşı misilleme sinyali vermişti. Kuzey Amerika’daki bu ticaret savaşı, küresel piyasalarda belirsizliğe yol açarken, dünya ekonomisinin büyüme beklentilerini aşağı çekiyor.
ABD Başkanı Trump, sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada, Kanada’nın kararını “büyük bir hata” olarak nitelendirdi ve “Amerikan çiftçileri ve işçileri bu durumdan zarar görecek” dedi. Beyaz Saray sözcüsü ise, “Başkan, Amerikan işçilerini koruma konusunda kararlıdır; Kanada’nın bu saldırgan tutumu kabul edilemez” ifadelerini kullandı. Uzmanlar, bu ticaret savaşının iki ülke arasındaki diplomatik ilişkileri de olumsuz etkileyebileceği görüşünde. NATO ve diğer uluslararası platformlarda iş birliği yapan iki ülkenin, bu gerilimin diğer alanlara sıçramaması için çaba göstermesi bekleniyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
ABD ile Kanada arasındaki ticaret savaşı, Türkiye ekonomisi için dolaylı etkiler barındırıyor. Öncelikle, küresel ticaret hacmindeki daralma ve artan belirsizlik, Türkiye’nin ihracat pazarlarını ve ithalat maliyetlerini etkileyebilir. Ancak daha kritik olan, ABD’nin korumacı politikalarının diğer ülkelere de yayılma ihtimalidir. Türkiye, ABD ile benzer ticari anlaşmazlıklar yaşamış bir ülke olarak bu gelişmeleri yakından izliyor. Ankara, ticaret savaşlarının küresel ekonomiye zarar verdiğini ve diyalog yoluyla çözülmesi gerektiğini savunuyor. Türkiye’nin bu süreçte, ticaret ortaklarını çeşitlendirme ve yerli üretimi güçlendirme politikalarını hızlandırması bekleniyor.
