Kanada hükümeti, ABD Başkanı Donald Trump'ın yeni gümrük tarifelerini duyurmasının ardından, iki ülke arasında planlanan ortak bir köprü açılış törenini tek taraflı olarak iptal etti. Söz konusu tören, ABD-Kanada sınırında yer alan ve Kanadalı buz hokeyi efsanesi Gordie Howe'un adını taşıyan yeni bir köprünün resmi açılışı için 24 Temmuz Perşembe günü yapılacaktı. Ancak Trump'ın, çoğu Kanada menşeli ürüne yüzde 50 oranında gümrük vergisi uygulanacağını açıklaması, diplomatik gerilimi tırmandırdı ve Ottawa yönetimi açılış etkinliğini iptal etme kararı aldı.
Gelişmenin arka planı
Gordie Howe Uluslararası Köprüsü, Michigan eyaletinin Detroit kenti ile Ontario eyaletinin Windsor kenti arasında, Detroit Nehri üzerinde inşa ediliyor. 2,5 kilometrelik bu köprü, Kuzey Amerika'nın en yoğun ticaret geçiş noktalarından birini oluşturacak ve her gün milyarlarca dolarlık malın taşınmasını sağlayacak. İsmini, her iki ülkede de büyük saygı gören Kanadalı hokey efsanesi Gordie Howe'dan alan köprünün toplam maliyeti yaklaşık 5,7 milyar dolar olarak hesaplanıyor. İnşaatının 2025 sonunda tamamlanması bekleniyordu. Açılış töreni, iki ülke arasındaki ticari ve kültürel bağları simgeleyen önemli bir etkinlik olarak planlanmıştı.
Trump'ın gümrük vergisi kararı, “Amerikalı işçileri koruma” gerekçesiyle alındı. Beyaz Saray'dan yapılan yazılı açıklamada, Kanada'nın ABD'ye yönelik ticaret politikalarının haksız olduğu ve bu nedenle misilleme olarak çelik, alüminyum, otomotiv ve süt ürünleri gibi sektörlerde yüzde 50'ye varan oranlarda vergi uygulanacağı belirtildi. Açıklamada ayrıca, “Kanada, ABD sınırından geçen yasadışı göçmen ve uyuşturucu akışını durdurmak için yeterli adım atmamıştır” ifadesine yer verildi. Bu karar, ABD-Kanada ilişkilerinde son yılların en ciddi krizlerinden birine yol açtı.
Bölgesel veya küresel boyut
Kanada Başbakanı Mark Carney, Trump'ın tarifelerini “haksız ve provokatif” olarak nitelendirirken, Ottawa'nın 155 milyar dolarlık karşı tarife paketi hazırladığını duyurdu. Carney, “Amerika'nın en yakın müttefiki olarak bu tür adımları beklemezdik. Kanada'nın egemenliğine ve ekonomik çıkarlarına saygı duyulmasını talep ediyoruz” dedi. Köprü açılışının iptali, bu gerilimin sembolik bir yansıması olarak değerlendiriliyor. Uzmanlar, bu hamleyle Kanada'nın ABD'ye ekonomik bağımlılığını sorgulayan bir mesaj vermeye çalıştığını belirtiyor.
ABD ve Kanada arasındaki ticaret hacmi yıllık 725 milyar doları aşıyor ve iki ülke birbirinin en büyük ticaret ortakları konumunda bulunuyor. Uygulanan tarifeler, özellikle otomotiv ve enerji sektörlerinde tedarik zincirlerini etkileyebilir. Gordie Howe Köprüsü'nün açılışının iptali, sadece bir tören iptalinden öte, iki ülke arasındaki güven bunalımının bir göstergesi olarak okunuyor. Diplomatik çevreler, bu krizin aşılması için her iki tarafın da müzakere masasına oturması gerektiğini vurguluyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
ABD ile Kanada arasındaki ticari anlaşmazlık, küresel ticaret savaşlarının derinleşmesi riskini artırıyor. Türkiye, ABD ile benzer gümrük vergisi sorunları yaşamış (çelik-alüminyum, F-35 krizi vb.) ve çeşitli sektörlerde yaptırım tehditleriyle karşılaşmış bir ülke olarak bu gelişmeleri yakından izliyor. Trump'ın agresif ticaret politikaları, ABD ile ticaret yapan tüm ülkeler için belirsizlik yaratıyor. Türkiye, bu ortamda ticaret rotalarını çeşitlendirme ve bölgesel işbirliklerini güçlendirme stratejisini sürdürmeli. Ayrıca, Kanada'nın gümrük vergilerine karşı gösterdiği direnç, Türkiye'nin de benzer durumlarda izleyebileceği diplomatik ve ekonomik yöntemler açısından örnek teşkil edebilir.
