Kanada Başbakanı Mark Carney, ABD Başkanı Donald Trump'ın birçok Kanada menşeli ürüne 30 gün içinde yüzde 50 oranında yeni gümrük vergisi uygulama planına karşılık olarak Salı günü yaptığı açıklamada, hükümetinin 'tüm seçenekleri' masada tuttuğunu belirtti. Carney, Trump ile önümüzdeki haftalarda olası bir çözüm için 'görüşmeleri yoğunlaştırma' konusunda mutabık kaldıklarını da sözlerine ekledi. Bu gelişme, iki ülke arasında uzun süredir devam eden ticari gerilimin yeni bir boyuta taşındığını gösteriyor.
Gelişmenin Arka Planı: Trump'ın Tarife Tehdidi ve Kanada'nın Yanıtı
ABD Başkanı Donald Trump, geçtiğimiz hafta sonu yaptığı bir açıklamada, Kanada'nın ABD'ye süt ürünleri ve kereste ihracatına uyguladığı kısıtlamaları gerekçe göstererek, 'misilleme' amacıyla 30 gün içinde birçok Kanadalı ürüne yüzde 50 oranında gümrük vergisi getireceğini duyurmuştu. Trump'ın bu hamlesi, iki ülke arasında 2020'de imzalanan USMCA (ABD-Meksika-Kanada Anlaşması) serbest ticaret anlaşmasının ruhuna aykırı bulunurken, Kanada Başbakanı Mark Carney, 'Kanada'nın çıkarlarını korumak için her türlü adımı atmaya hazır olduklarını' vurguladı. Carney, aynı zamanda Kanada'nın ABD'ye yönelik olası karşı tarifeleri de değerlendirdiğini ancak önceliklerinin diyalog yoluyla çözüm olduğunu söyledi. İki lider arasındaki telefon görüşmesinde, ticaret dengesizlikleri ve sınır güvenliği konularının da ele alındığı bildirildi.
Bölgesel ve Küresel Boyut: Ticaret Savaşı Endişeleri
ABD ve Kanada arasındaki bu ticari gerilim, sadece iki ülke ekonomisini değil, aynı zamanda küresel tedarik zincirlerini de etkileme potansiyeli taşıyor. Özellikle otomotiv, tarım ve orman ürünleri sektörlerinde yoğunlaşan ticaret hacmi, olası bir tarife savaşında ciddi zarar görebilir. ABD'nin en büyük ticaret ortaklarından biri olan Kanada'nın misilleme yapması halinde, iki ülke arasındaki yıllık 700 milyar doları aşan ticaret hacmi daralabilir. Uzmanlar, Trump'ın bu hamlesini, Kasım 2024'te yapılacak başkanlık seçimleri öncesinde Amerikalı çiftçileri ve işçileri memnun etme çabası olarak yorumluyor. Kanada tarafı ise, USMCA anlaşmasının uyuşmazlık çözüm mekanizmalarını devreye sokabileceğini sinyali veriyor. Avrupa Birliği ve Meksika gibi diğer ticaret ortakları, bu gelişmeyi endişeyle izliyor; zira benzer tarifelerin kendilerine de yönelmesinden çekiniyorlar.
Türkiye Açısından Değerlendirme
ABD-Kanada ticaret savaşı, Türkiye'nin ABD ile olan ticari ilişkileri açısından dolaylı da olsa bir uyarı niteliği taşıyor. Türkiye, geçmişte ABD'nin çelik ve alüminyum tarifelerinden etkilenmiş ve benzer bir korumacılıkla karşılaşmıştı. Trump'ın yeniden seçilmesi halinde benzer bir tutumu Türkiye'ye karşı da sergileyebileceği ihtimali, Ankara'nın ticaret politikasını çeşitlendirme çabalarını haklı çıkarıyor. Öte yandan, Kanada ile ABD arasındaki bu gerilim, Türkiye'nin Kanada ile artan ticaret hacmi (yaklaşık 2,5 milyar dolar) ve savunma sanayii işbirlikleri (örneğin, Baykar-Magna ortaklığı) açısından da takip edilmesi gereken bir süreç. Türkiye, olası bir Kuzey Amerika ticaret savaşında kendine yeni fırsat alanları yaratabilir ancak kısa vadede olumsuz etkilerden kaçınmak için ABD ile dengeli bir ticaret diplomasisi yürütmelidir.
