Kanada, ABD'nin çelik ve alüminyum ürünlerine uyguladığı tarifelere misilleme olarak 20 milyar dolar değerindeki ABD menşeli ürüne yönelik tarifeleri yürürlüğe koydu. Karar, iki NATO müttefiki arasındaki ticaret gerilimini önemli ölçüde tırmandırırken, 700'den fazla ürünü ve çok sayıda sektörü kapsıyor. Kanada hükümeti, tarifelerin "dolar-dolar" prensibiyle uygulandığını ve ABD'nin eylemlerine doğrudan yanıt olduğunu açıkladı.
Ticaret Savaşının Arka Planı
ABD yönetimi, ulusal güvenlik gerekçesiyle çelik ve alüminyum ithalatına ek vergi getirmişti. Kanada, bu adımı haksız ve Dünya Ticaret Örgütü kurallarına aykırı olarak nitelendirdi. Misilleme tarifeleri, ABD'den ithal edilen çelik, alüminyum, tarım ürünleri, mobilya ve dayanıklı tüketim malları gibi geniş bir yelpazedeki ürünleri kapsıyor. Kanada Maliye Bakanlığı, tarifelerin yürürlüğe girmesiyle birlikte ABD'li ihracatçıların yıllık 20 milyar dolar ek maliyetle karşılaşacağını tahmin ediyor.
Kanada Başbakanı, yaptığı açıklamada, "Kanada kendi işçilerini ve sanayisini korumak için gerekli adımları atmaktan çekinmeyecektir. ABD'nin haksız tarifelerine karşılık vermek zorundayız" dedi. Ayrıca, Kanada'nın Dünya Ticaret Örgütü nezdinde de şikâyet başvurusunda bulunduğu ve gerektiğinde ek önlemler alabileceği belirtildi.
Ticaret uzmanları, bu misillemenin Kuzey Amerika'daki tedarik zincirlerini olumsuz etkileyeceği ve tüketici fiyatlarını artırabileceği uyarısında bulunuyor. Otomotiv, inşaat ve enerji sektörleri, çelik ve alüminyum girdilerine bağımlılığı nedeniyle en kırılgan alanlar arasında gösteriliyor. Kanada Ticaret Odası, hükümete daha fazla istihdam kaybını önlemek için ABD ile müzakere masasına dönme çağrısı yaptı.
Bölgesel ve Küresel Boyut
ABD ile Kanada arasındaki ticaret savaşı, sadece ikili ilişkileri değil, aynı zamanda NAFTA'nın yerini alan ABD-Kanada-Meksika Anlaşması'nı (USMCA) da tehdit ediyor. Meksika, henüz benzer bir misilleme yapmadı ancak gelişmeleri yakından izliyor. Avrupa Birliği ve Çin gibi diğer büyük ekonomiler de ABD'nin çelik ve alüminyum tarifelerinden etkilenmiş durumda; onların da misilleme yapması halinde küresel ticaret savaşının genişleyebileceği öngörülüyor.
Uluslararası Para Fonu (IMF), ticaret kısıtlamalarının küresel büyümeyi yavaşlatabileceği konusunda uyarıda bulundu. Dünya Bankası verilerine göre, ABD'nin çelik ve alüminyum tarifeleri, küresel ticaret hacmini yıllık yaklaşık 50 milyar dolar azaltabilir. Kanada'nın misillemesi, bu olumsuz etkiyi daha da derinleştirebilir.
Öte yandan, Kanada'nın tarifeleri, ülke içindeki bazı sektörleri korurken, diğerlerini olumsuz etkileyebilir. Örneğin, ABD'den ithal edilen tarım makineleri ve yedek parçalara getirilen ek vergiler, Kanadalı çiftçilerin maliyetlerini artıracak. Hükümet, etkilenen sektörlere yönelik telafi paketleri üzerinde çalışıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
ABD ile Kanada arasındaki ticaret savaşı, küresel ticaret sistemindeki kırılganlığı gözler önüne seriyor. Türkiye, ABD'nin çelik ve alüminyum tarifelerinden doğrudan etkilenen ülkeler arasında yer alıyor; ABD, 2018'de Türkiye'ye yönelik çelik tarifelerini iki katına çıkarmıştı. Kanada'nın misillemesi, Türkiye'nin de benzer adımlar atabileceği yönünde bir emsal oluşturabilir. Ayrıca, Türkiye ihracat pazarlarını çeşitlendirmek için Kanada ile ticaret anlaşmalarına yönelebilir. Küresel ticaret savaşlarının derinleşmesi, Türkiye gibi gelişmekte olan ekonomiler için hem risk hem de fırsatlar barındırıyor.
