Kanada Kültür Bakanı, Çarşamba günü meclise sunduğu yasa tasarısıyla 16 yaş altındaki bireylerin sosyal medya hesabı açmasını yasaklamayı ve yapay zeka chatbot hizmetlerinin zararlı içerik üretimini sınırlamayı hedefleyen kapsamlı bir düzenlemeyi hayata geçiriyor. 'Dijital Güvenlik Yasası' adı verilen bu düzenleme, son yıllarda sosyal medya platformlarına ve yapay zeka teknolojilerine yönelik artan küresel baskının bir parçası olarak öne çıkıyor.
Kanada'nın dijital düzenleme hamlesinin detayları
Yasa tasarısı, sosyal medya şirketlerinin 16 yaş altı kullanıcıların hesap açmasını engellemek için 'yaş doğrulama' sistemleri kurmasını zorunlu kılıyor. Ayrıca, platformların çocukların verilerini hedefleyen reklamları kaldırması ve siber zorbalık, nefret söylemi gibi zararlı içerikleri 24 saat içinde kaldırması gerekiyor. Yapay zeka alanında ise, ChatGPT benzeri sohbet robotlarının kullanıcıları 'insan benzeri etkileşim' konusunda yanıltmasını önlemek için etiketleme zorunluluğu getiriliyor. Ayrıca, yapay zeka sistemlerinin ırkçı, cinsiyetçi veya nefret söylemi içeren yanıtlar üretmesini engelleyecek teknik önlemler alınması isteniyor.
Yasaya uymayan şirketlere, küresel cirolarının yüzde 6'sına kadar para cezası veya faaliyetlerinin geçici olarak durdurulması gibi yaptırımlar uygulanabilecek. Kanada hükümeti, bu adımı özellikle gençlerin ruh sağlığı üzerindeki olumsuz etkileri ve yapay zeka kaynaklı dezenformasyonun demokratik süreçlere tehdidi nedeniyle attığını belirtiyor.
Bölgesel ve küresel boyut
Kanada, bu adımla Avrupa Birliği'nin Dijital Hizmetler Yasası, İngiltere'nin Çevrimiçi Güvenlik Yasası ve ABD'de eyalet düzeyindeki benzer girişimlerle uyumlu bir çizgi izliyor. Özellikle Çin, Hindistan ve Avustralya gibi Asya-Pasifik ülkelerinin de sosyal medya düzenlemelerini sıkılaştırdığı bir dönemde, Kanada'nın bu hamlesi küresel bir eğilimin parçası olarak değerlendiriliyor. Uzmanlar, yasanın teknoloji şirketlerinin uluslararası operasyonlarını zorlaştıracağını ve içerik denetimi maliyetlerini artıracağını belirtiyor. Öte yandan, ifade özgürlüğü savunucuları, hükümetlere geniş yetki veren bu tür yasaların sansür riski taşıdığı uyarısında bulunuyor.
Yapay zeka düzenlemesi cephesinde ise, Kanada'nın G7 dönem başkanlığı sırasında başlattığı 'Yapay Zeka için Küresel Ortaklık' girişimiyle uyumlu olarak, uluslararası standartların oluşturulmasına katkı sağlaması bekleniyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, sosyal medya düzenlemeleri konusunda 2020'de yürürlüğe giren sosyal medya yasasıyla kendi yol haritasını belirlemiş durumda. Ancak henüz yapay zeka odaklı kapsamlı bir düzenleme bulunmuyor. Kanada'nın hamlesi, Türkiye'nin özellikle genç nüfusun yoğun olduğu sosyal medya ekosisteminde çocuk koruma ve yapay zeka kaynaklı dezenformasyonla mücadele politikalarına yeni bir model sunabilir. Ayrıca, AB Dijital Hizmetler Yasası'na uyum sürecinde olan Türkiye için küresel uygulamaları takip etme ve ulusal yasalarını güncelleme açısından referans oluşturabilir.
