Kamboçya, 2017'den bu yana askıda olan ABD ile ortak askeri tatbikatları gelecek yıl yeniden başlatmaya hazırlanıyor. Uzmanlar bu hamleyi, Çin ile yakın bağlarına rağmen savunma ilişkilerinde pragmatik bir normale dönüş olarak değerlendiriyor. İki ülkenin üst düzey yetkilileri, Angkor Sentinel tatbikatının yeniden başlatılması konusunu görüştü.
Angkor Sentinel Tatbikatı ve Kamboçya'nın Savunma Dış Politikası
Angkor Sentinel, Kamboçya ve ABD arasında düzenlenen yıllık bir askeri tatbikattı. İlk kez 2010 yılında yapılan bu tatbikat, mayın temizleme, arama kurtarma ve barışı koruma operasyonları gibi konularda işbirliğini içeriyordu. 2017 yılında dönemin Kamboçya Başbakanı Hun Sen'in muhalefeti bastırması ve ABD'nin ülkeye yönelik yardımlarını kesmesi üzerine tatbikat askıya alınmıştı.
Kamboçya, son yıllarda Çin ile askeri ve ekonomik ilişkilerini derinleştirdi. Çin, Kamboçya'nın en büyük yatırımcısı ve askeri yardım sağlayıcısı konumunda. Özellikle 2019'da imzalanan ve ABD'yi endişelendiren anlaşmalar, Çin'in Kamboçya'daki Ream Deniz Üssü'nde varlık göstermesine olanak tanıdı. Bu durum, bölgedeki güç dengesi açısından kritik bir gelişme olarak kaydedildi.
Ancak Kamboçyalı yetkililer, ABD ile tatbikatları yeniden başlatma kararının Çin'e karşı bir hamle olmadığını vurguluyor. Başbakan Hun Sen, ülkesinin 'dengeli bir dış politika' izlediğini ve tüm ülkelerle iyi ilişkiler kurmaya çalıştığını belirtti. Bu açıklamalar, Kamboçya'nın büyük güçler arasında denge politikası izleme çabası olarak yorumlanıyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Kamboçya'nın bu adımı, Güneydoğu Asya'daki jeopolitik rekabet bağlamında önemli bir gelişme. ABD, Çin'in artan etkisine karşı bölgedeki müttefikleriyle ilişkilerini güçlendirmeye çalışıyor. Kamboçya'nın ABD ile yeniden tatbikat yapması, Washington'un bölgedeki nüfuzunu artırma çabalarına katkı sağlayabilir.
Ancak uzmanlar, Kamboçya'nın bu hamlesinin bir 'pivot' olmadığını, sadece pragmatik bir adım olduğunu belirtiyor. Kamboçya, Çin'den gelen ekonomik ve askeri desteğe hâlâ büyük ölçüde bağımlı. Özellikle Çin'in altyapı yatırımları ve COVID-19 aşıları konusundaki yardımları, Kamboçya için hayati önem taşıyor.
Ayrıca, Kamboçya'nın ASEAN dönem başkanlığı sırasında bölgesel güvenlik konularında daha aktif bir rol oynamak istemesi de bu kararı etkilemiş olabilir. Kamboçya, Güney Çin Denizi'ndeki gerilimlerde arabuluculuk yapmaya çalışıyor ve ABD ile işbirliği, bu çabalarına meşruiyet kazandırabilir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Kamboçya'nın ABD ile tatbikatları yeniden başlatması, doğrudan Türkiye'yi ilgilendiren bir gelişme olmasa da, bölgesel güç dengeleri açısından önemli. Türkiye, Asya-Pasifik bölgesinde artan Çin-ABD rekabetine kayıtsız kalamaz. Bu tür gelişmeler, Türkiye'nin çok yönlü dış politikasına ve bölgesel aktörlerle ilişkilerine etki edebilir. Türkiye, Kamboçya ile ekonomik ve diplomatik ilişkilerini geliştirme potansiyeline sahip; ancak bu ilişkiler henüz sınırlı düzeyde. Kamboçya'nın denge politikası, Türkiye'nin de benzer şekilde farklı güç merkezleriyle ilişkilerini sürdürme stratejisiyle örtüşüyor. Bu nedenle, Kamboçya'nın bu hamlesi, Türkiye'nin bölgesel gelişmeleri takip ederken göz önünde bulunduracağı bir örnek teşkil edebilir.
