Los Angeles belediye başkanlığı için yapılan resmi olarak partisiz ön seçimlerde, Cumhuriyetçi aday Spencer Pratt yüzde 27 oy oranıyla üçüncü sırada yer alıyor. Bu yazı itibarıyla oyların sayımı devam ediyor ve sonuçların netleşmesi günler alabilir. Kaliforniya’nın seçim sisteminin yavaş işlemesi, eyaletin demokratik süreçlerine duyulan güveni zedelerken, ulusal düzeyde seçim güvenliği tartışmalarını da alevlendiriyor. Los Angeles gibi büyük bir metropolde, oy pusulalarının posta yoluyla toplanması, manuel sayım ve doğrulama süreçleri, sonuçların açıklanmasını haftalarca geciktirebiliyor. Bu durum, özellikle sıkı seçim yarışlarında, seçmenlerin kafa karışıklığı yaşamasına ve şüpheye düşmesine yol açıyor.
Seçim sistemindeki tıkanıklığın arka planı
Kaliforniya’da seçimlerin yavaş ilerlemesi yeni bir sorun değil. Eyalet, 2020 başkanlık seçimlerinde de oy sayımında ülke genelinde en yavaş eyaletlerden biriydi. Bunun başlıca nedenleri arasında posta yoluyla oy kullanmanın yaygın olması, oy pusulalarının geç teslim edilebilmesi ve sayım öncesi bir dizi güvenlik kontrolünden geçirilmesi yer alıyor. Los Angeles County’de 5,6 milyondan fazla kayıtlı seçmen bulunuyor ve her seçimde milyonlarca posta oyu işleniyor. Seçim yetkilileri, her oyun doğru sayılması ve hile iddialarının önüne geçilmesi için bu sürecin gerekli olduğunu savunuyor. Ancak eleştirmenler, teknolojik altyapının yetersiz olduğunu ve eyaletin oy sayımını hızlandırmak için daha fazla kaynak ayırması gerektiğini belirtiyor. Spencer Pratt’ın şu anki performansı, Los Angeles gibi Demokrat kalesinde bir Cumhuriyetçinin ikinci tura kalmasının sürpriz olacağını gösteriyor. Nitekim Pratt, yüzde 27 oyla üçüncü sırada; ilk iki sıradaki adaylar ise Demokrat Parti’ye yakın isimler. Yine de bu oran, Cumhuriyetçilerin eyaletteki varlığını koruduğunu da ortaya koyuyor.
Seçimlerin yavaşlığı sadece Los Angeles’a özgü değil. Kaliforniya genelinde birçok ilçede oy sayımı günler sürebiliyor. Bunun siyasi sonuçları ise büyük. Yavaş sonuçlar, özellikle dar farklı yarışlarda, medya ve kamuoyunda spekülasyonlara neden oluyor. Adaylar, erken sonuçlara göre zafer veya yenilgi ilan edebiliyor; bu da seçmenlerin sürece olan güvenini azaltıyor. 2022 ara seçimlerinde de benzer gecikmeler yaşanmış, bazı bölgelerde kongre üyelikleri haftalar sonra netleşmişti. Seçim uzmanları, eyaletin oy sayımını modernize etmesi gerektiğini vurguluyor: Daha hızlı tarama makineleri, merkezi bir veri sistemi ve posta oylarının erken işlenmesi gibi adımlar öneriliyor. Ancak bütçe kısıtları ve siyasi anlaşmazlıklar, bu reformların önünde engel teşkil ediyor.
Bölgesel ve küresel boyut
Kaliforniya’nın seçim yavaşlığı, Amerika Birleşik Devletleri genelinde seçim güvenliği tartışmalarını tetikliyor. 2020 başkanlık seçimlerinde eski Başkan Donald Trump’ın hile iddiaları, seçim süreçlerine olan güveni sarsmıştı. Kaliforniya gibi büyük bir eyalette oy sayımının gecikmesi, bu iddiaları besleyebilir ve demokratik kurumlara duyulan inancı azaltabilir. Diğer eyaletlerde de benzer sıkıntılar yaşanıyor; Florida gibi bazı eyaletler ise hızlı sayım sistemleri kurabiliyor. Bu farklılıklar, ulusal düzeyde tek tip bir seçim standardının olmamasından kaynaklanıyor. Küresel ölçekte ise ABD’nin seçim süreçlerine yönelik bu tür sorunlar, ülkenin demokrasi modeline olan güveni sarsıyor. Özellikle otoriter rejimler, bu durumu kendi sistemlerini meşrulaştırmak için kullanabiliyor. Avrupa Birliği ve diğer demokratik ülkeler, ABD seçimlerinin gecikmelerini endişeyle izliyor. Kaliforniya’daki yavaşlık, sadece eyaletin değil, tüm ABD’nin demokratik itibarını etkiliyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Kaliforniya’daki seçim yavaşlığı, Türkiye’deki seçim güvenliği tartışmalarıyla benzerlikler taşıyor. Türkiye, 2023 cumhurbaşkanlığı ve parlamento seçimlerinde hızlı sonuç alabilen bir sisteme sahip olsa da, posta oyu ve güvenlik kontrolleri gibi konularda farklı bir model izliyor. ABD’deki gecikmeler, Türkiye’nin seçim sisteminin güçlü yönlerini ortaya koyarken, aynı zamanda süreçlere duyulan güvenin ne kadar kırılgan olduğunu hatırlatıyor. Türkiye’nin yurt dışı oylaması, posta yoluyla değil, konsolosluklarda fiziksel oy kullanma esasına dayanıyor; bu da benzer gecikmelerin önüne geçiyor. Ancak Türkiye’de seçim güvenliği tartışmaları daha çok sandık başı usulsüzlükleri ve sayım sürecinin şeffaflığı etrafında yoğunlaşıyor. Kaliforniya örneği, Türkiye’ye seçim sistemini sürekli iyileştirme ve modernize etme ihtiyacını gösteriyor. Ayrıca, ABD’nin yaşadığı bu sorun, Türk dış politikasında demokrasi vurgusu yapılırken dikkate alınması gereken bir faktör olabilir.
