Kaliforniya'da seçim sonuçlarının netleşmesi günler hatta haftalar alabiliyor. Bu durum, özellikle 2020 başkanlık seçimlerinden bu yana, muhafazakar çevrelerde geniş çaplı komplo teorilerine yol açıyor. Ancak uzmanlara göre, gecikmenin arkasında seçim güvenliğini artırmaya yönelik yasal düzenlemeler ve eyaletin devasa seçmen kitlesi var. Peki, Kaliforniya neden bu kadar yavaş sayıyor ve bu durum demokratik sürece nasıl yansıyor?
Oy sayımının yavaşlamasının temel nedenleri
Kaliforniya, 2000'li yılların başından itibaren seçmen katılımını artırmak için posta yoluyla oy kullanmayı teşvik eden yasalar çıkardı. 2020'de Covid-19 salgını nedeniyle tüm aktif seçmenlere otomatik olarak posta oy pusulası gönderilmesi kararı alındı ve bu uygulama 2022'den itibaren kalıcı hale getirildi. Sonuç olarak, Kaliforniya'da kullanılan oyların yüzde 80'inden fazlası posta yoluyla geliyor.
Posta oylarının sayımı, fiziksel olarak sandığa atılan oylara göre çok daha karmaşık. Her bir oy pusulası, imza doğrulaması, zarfın açılması, pusulanın düzeltilmesi ve taranması gibi bir dizi işlemden geçiyor. Ayrıca, seçmenlerin oylarını seçim gününe kadar postayla gönderebilmeleri veya seçim günü sandık merkezlerine teslim edebilmeleri, sayım sürecini daha da uzatıyor. Kaliforniya yasaları, sayımın başlaması için seçim gününe kadar beklenmesini zorunlu kılmıyor; ancak birçok ilçe, sayımı seçim gününden önce başlatabiliyor. Yine de yoğunluk nedeniyle sonuçların netleşmesi günler alabiliyor.
Bir diğer neden ise, Kaliforniya'nın seçim günü kaydına izin vermesi. Seçmenler, seçim gününde sandık merkezlerinde geçici oy pusulası kullanarak kayıt yaptırabiliyor ve oy kullanabiliyor. Bu oy pusulalarının geçerliliğinin doğrulanması ek zaman gerektiriyor. Ayrıca, eyalette 22 milyondan fazla kayıtlı seçmen bulunuyor ve bu sayı birçok ülkenin nüfusundan daha fazla. Bu kadar büyük bir seçmen kitlesinin oylarının sayılması, doğal olarak zaman alıyor.
Komplo teorileri ve siyasi etkileri
Oy sayımındaki gecikmeler, özellikle Cumhuriyetçi çevrelerde seçim güvenliğine dair şüpheleri körüklüyor. Eski Başkan Donald Trump ve destekçileri, Kaliforniya gibi eyaletlerdeki gecikmelerin “seçim hırsızlığı” yapıldığına dair kanıt olduğunu iddia ediyor. Ancak herhangi bir somut delil sunulmuş değil. Aslında, Kaliforniya'da oyların elle sayıldığı dönemlerde (19. yüzyıl) sonuçlar aylar gecikebiliyordu. Günümüzde teknoloji sayesinde sayım hızlanmış olsa da, güvenlik önlemlerinin artması süreci yavaşlatıyor.
Bu gecikmeler, ulusal düzeyde de siyasi tartışmalara yol açıyor. Cumhuriyetçiler, posta oylamasının sınırlandırılması ve seçim günü kaydının kaldırılması gibi önlemler alınmasını savunurken, Demokratlar bu tür düzenlemelerin seçmen katılımını baskılayacağını belirtiyor. Kaliforniya'nın deneyimi, hızlı sonuç almak ile seçim güvenliği arasındaki hassas dengeyi ortaya koyuyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Kaliforniya'daki oy sayım süreci, Türkiye'de de seçim güvenliği tartışmalarına ışık tutabilir. Türkiye'de seçim sonuçları genellikle aynı gün içinde netleşirken, bu hızlı sonuçlandırma sisteminin güvenilirliği bazen sorgulanmaktadır. Kaliforniya modeli, yavaş sayımın daha güvenli olabileceğini gösterse de, bu durum kamuoyunda güvensizlik yaratma potansiyeli taşımaktadır. Türkiye'nin, seçim güvenliğini artırırken sonuçların hızlı açıklanmasını sağlayacak bir denge bulması gerekiyor. Ayrıca, posta oylaması gibi alternatif yöntemlerin getirilmesi durumunda, altyapı ve yasal düzenlemelerin buna göre hazırlanması önem taşıyor.
