LOS ANGELES, 5 Ekim - ABD Başkanı Donald Trump, Nebraska'da düzenlenen bir mitingde destekçilerine hitap ederken, İran'ın Los Angeles veya San Diego gibi büyük bir ABD şehrini "vurabileceğini" ima etti. Bu sözler, Kaliforniya'nın Demokrat liderleri ve bazı Cumhuriyetçi isimlerden hızlı ve sert bir tepki aldı.
Trump'ın Açıklamasının Ardındaki Bağlam
Trump'ın Nebraska'daki konuşması, göçmenlik ve ulusal güvenlik konularına odaklanmıştı. Başkan, İran'ın nükleer anlaşmadan çekilmesinin ardından Tahran'a yönelik sert söylemini sürdürüyor. Ancak bu kez, İran'ın ABD topraklarına doğrudan bir saldırı düzenleyebileceği yönündeki iması, ülke içinde yeni bir tartışma başlattı. Trump, "İran, Los Angeles'ı veya San Diego'yu vurabilir. Bunu yapabilirler. Ama biz de onlara çok daha fazlasını yaparız" ifadelerini kullandı. Bu sözler, Kaliforniya'nın büyük şehirlerinin İran'ın füze menzilinde olduğu iddiasını gündeme getirdi. Uzmanlar, İran'ın kıtalararası balistik füze kapasitesinin sınırlı olduğunu, ancak bölgesel düzeyde ciddi bir tehdit oluşturabileceğini belirtiyor.
Kaliforniya Valisi Gavin Newsom'un ofisinden yapılan açıklamada, Trump'ın sözleri "sorumluluk duygusundan yoksun ve panik yaratmaya yönelik" olarak nitelendirildi. Los Angeles Belediye Başkanı Karen Bass ise "Başkan'ın asılsız iddiaları, Kaliforniyalıların güvenliğini tehlikeye atıyor. İran'ın ABD şehirlerini vurabileceği iddiası gerçek dışıdır" dedi. San Diego Belediye Başkanı Todd Gloria da "Bu tür sözler, ulusal güvenlik konularını siyasi amaçlarla kullanmaktan başka bir şey değil" diye konuştu. Tepkiler sadece Demokratlardan gelmedi; California'dan bazı Cumhuriyetçi kongre üyeleri de Trump'ın açıklamalarını "provokatif" ve "gerçeklikten kopuk" olarak değerlendirdi. Temsilciler Meclisi Üyesi Young Kim (R-California), "İran'ın Kaliforniya'yı vurabileceği fikri abartılı. Bu tür söylemler müttefiklerimizi ve halkımızı endişelendiriyor" açıklamasını yaptı.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Trump'ın açıklamaları, ABD-İran ilişkilerinde zaten gergin olan atmosferi daha da ısıtıyor. 2018'de ABD'nin İran nükleer anlaşmasından (JCPOA) çekilmesi ve ardından uygulanan yaptırımlar, Tahran'ın uranyum zenginleştirme faaliyetlerini hızlandırmasına yol açtı. İran, balistik füze programını da geliştirmeye devam ediyor. Ancak İran'ın elindeki en uzun menzilli füzelerin 2.000 kilometre civarında olduğu ve ABD anakarasına ulaşamayacağı biliniyor. Bu nedenle Trump'ın sözleri, İran'ın dolaylı yollarla (vekil gruplar veya siber saldırılar) ABD'ye zarar verebileceği yönünde yorumlanabilir. Öte yandan, Trump'ın bu tür açıklamaları, seçim kampanyası sırasında destekçilerini mobilize etmek için kullandığı bir taktik olarak da görülüyor. Nebraska mitingi, başkanlık yarışının kızıştığı bir dönemde yapıldı ve Trump, dış politika konularında sert duruşunu sergileyerek tabanını konsolide etmeyi amaçlıyor.
Uluslararası alanda ise bu açıklamalar, Avrupa ve Orta Doğu'da endişeyle karşılandı. Avrupa Birliği yetkilileri, ABD ile İran arasındaki gerilimin diplomasi yoluyla çözülmesi gerektiğini vurgularken, İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Nasır Kenani, "Trump'ın hayal dünyasındaki senaryolar, gerçekleri yansıtmıyor. İran, barışçıl nükleer programını savunmaya devam edecek" dedi. Rusya ve Çin, taraflara itidal çağrısı yaparken, İsrail ve Suudi Arabistan gibi ABD müttefikleri ise İran'a yönelik baskının artırılmasını istiyor. Bu gelişme, ABD'nin 2024 seçimleri öncesinde dış politika söyleminin ne kadar kutuplaştığını gösteriyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
ABD-İran geriliminin tırmanması, Türkiye'nin bölgesel güvenlik ve enerji politikaları açısından doğrudan etkiler taşıyor. Türkiye, İran ile uzun bir sınırı olan ve ticaret hacmi yüksek bir komşu. İran'a yönelik olası bir askeri çatışma veya daha sert yaptırımlar, Türkiye'nin enerji ithalatını (doğal gaz) ve sınır güvenliğini olumsuz etkileyebilir. Ayrıca, ABD'nin İran'a yönelik baskısı, Türkiye'nin Astana süreci ve Suriye'deki denklemi de etkileyebilir. Türkiye, bölgede istikrarın korunması ve diplomasinin öncelik kazanması için çağrılarını sürdürüyor. Washington ile Tahran arasındaki gerilimin düşürülmesi, Türkiye'nin ekonomik ve güvenlik çıkarlarına hizmet eder.
