Kaliforniya, ABD'nin en büyük tarımsal ürün üreticisi olarak, tarım ilaçlarında kullanılan 'sonsuz kimyasallar' olarak bilinen PFAS (per- ve polifloroalkil maddeler) maddelerinin kullanımını takip etmeye başlayacak. Vali Gavin Newsom (Demokrat), Pazar günü A.B. 1603 sayılı yasayı imzalayarak, Kaliforniya Pestisit Düzenleme Departmanı'na (CDPR) bu kimyasalların tespiti ve izlenmesi için yetki verdi. Yasa, tarım ilaçlarındaki PFAS içeriğinin şeffaf bir şekilde raporlanmasını zorunlu kılıyor.
Yasanın getirdikleri ve PFAS sorunu
Yeni yasa, CDPR'ye tarım ilaçlarında PFAS bulunup bulunmadığını belirleme ve bu maddelerin kullanımını izleme görevi veriyor. Üreticiler, ürünlerinde PFAS varsa bunu beyan etmek zorunda kalacak. PFAS, doğada kolayca parçalanmadığı için 'sonsuz kimyasallar' olarak adlandırılıyor; kanser, karaciğer hasarı, bağışıklık sistemi sorunları ve tiroid hastalıkları gibi sağlık riskleriyle ilişkilendiriliyor. Bu kimyasallar su kaynaklarına ve toprağa karışarak uzun süre kalıcı olabiliyor.
Kaliforniya, tarım sektöründe pestisit kullanımının yoğun olduğu bir eyalet. Çevre ve sağlık kuruluşları, bu yasanın uzun süredir beklenen bir adım olduğunu belirtiyor. Ancak tarım endüstrisi temsilcileri, düzenlemelerin maliyetleri artırabileceği ve çiftçilerin alternatif ürün bulmakta zorlanabileceği uyarısında bulunuyor. Yasa, CDPR'ye 2026 yılına kadar bir rapor hazırlama ve gerekli düzenlemeleri yapma yetkisi tanıyor.
ABD ve dünya genelinde PFAS düzenlemeleri
ABD Çevre Koruma Ajansı (EPA), 2024 yılında içme suyunda izin verilen maksimum PFAS seviyelerini belirleyerek bu kimyasallara karşı ulusal düzeyde ilk kez sınırlama getirmişti. Avrupa Birliği de PFAS'ı kısıtlama sürecinde. Kaliforniya'nın bu adımı, eyalet düzeyinde tarım ilaçlarına özel ilk kapsamlı düzenleme olma özelliği taşıyor. Uzmanlar, bu tür düzenlemelerin diğer eyaletlere örnek olabileceğini ve federal düzeyde de benzer adımların gelebileceğini söylüyor.
PFAS, yalnızca tarım ilaçlarında değil, gıda ambalajları, yangın söndürme köpükleri, tekstil ürünleri ve kozmetiklerde de yaygın olarak kullanılıyor. Kaliforniya'nın adımı, bu kimyasalların tarım ürünleri yoluyla besin zincirine girmesini engellemeyi amaçlıyor. Çevre grupları, yasanın uygulanmasının sıkı takip edilmesi gerektiğini vurguluyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Kaliforniya'nın tarım ilaçlarındaki PFAS'ı takip etme kararı, küresel tarım ticareti ve gıda güvenliği açısından Türkiye'yi dolaylı da olsa etkileyebilir. Türkiye, tarım ürünleri ihracatında önemli bir oyuncu; ABD ve AB gibi büyük pazarlara yapılan ihracatta PFAS kalıntılarına yönelik düzenlemeler gündeme gelebilir. Ayrıca Türkiye'de de PFAS kirliliği riski bulunuyor; özellikle sanayi bölgelerinde ve yoğun tarım alanlarında bu kimyasalların izlenmesi için benzer düzenlemelere ihtiyaç duyulabilir. Türkiye'nin ihracat ürünlerinde bu tür kimyasalların tespit edilmesi halinde ticari yaptırımlarla karşılaşma riski, tarım politikalarının gözden geçirilmesini gerektirebilir.
