ABD merkezli sağlık devi Johnson & Johnson, talk içeren bebek pudrası ve diğer kozmetik ürünlerinin kansere yol açtığı iddialarıyla ilgili açılan binlerce davayı sona erdirmek için 5,5 milyar dolarlık (yaklaşık 190 milyar TL) bir anlaşma önerdiğini duyurdu. Şirket, bu tutarın 20 yıl içinde ödeneceğini ve davacıların büyük çoğunluğunun desteğini aldığını belirtti. Anlaşma, şirketin iflas koruma süreci kapsamında yürüttüğü müzakerelerin ardından geldi ve küresel sağlık sektöründe önemli bir hukuki emsal oluşturması bekleniyor.
Gelişmenin arka planı
Johnson & Johnson, yıllardır süren yumurtalık kanseri ve diğer kanser türleriyle bağlantılı iddialarla karşı karşıyaydı. Binlerce davacı, şirketin talk ürünlerinde asbest bulunduğunu bildiğini ve tüketicileri uyarmadığını iddia etti. Şirket ise ürünlerinin güvenli olduğunu savunarak suçlamaları reddetti. Ancak 2021'de ABD Yüksek Mahkemesi'nin kararı sonrası şirket, talep yükünü hafifletmek için iflas koruma sürecine başvurdu ve bu kapsamda bir tazminat fonu oluşturmayı önerdi.
Yeni anlaşma, şirketin bu fonu 5,5 milyar dolara çıkarmasını içeriyor. Davacıların avukatları, anlaşmanın müvekkillerinin haklarını koruduğunu ve uzun yıllar sürecek davaların yol açacağı belirsizliği sona erdirdiğini ifade etti. Ancak bazı davacı grupları, anlaşmanın yetersiz olduğunu ve dava sürecinin devam etmesi gerektiğini savunuyor. Şirketin CEO'su, bu adımın tüm taraflar için sürdürülebilir bir çözüm olduğunu ve şirketin gelecekteki yükümlülüklerini azaltacağını belirtti.
Johnson & Johnson, 2023'te tüketici sağlığı ürünleri bölümünü Kenvue adlı ayrı bir şirkete devretmişti. Ancak talk davalarıyla ilgili yükümlülükler ana şirkette kaldı. Bu anlaşma, şirketin borsadaki itibarını yeniden tesis etmesi ve yatırımcı güvenini artırması açısından da kritik bir dönüm noktası olarak değerlendiriliyor.
Bölgesel ve küresel boyut
Bu anlaşma, sadece ABD'de değil, dünya genelinde talk ürünlerinin güvenliğine ilişkin tartışmaları yeniden alevlendirdi. Avrupa ve Asya'daki bazı ülkelerde, talk içeren kozmetik ürünlerinin satışına yönelik yeni düzenlemeler gündeme geldi. Dünya Sağlık Örgütü (WHO) ve uluslararası kanser araştırma kuruluşları, talkın asbestle birlikte bulunma riski konusunda uyarılarda bulunmuştu. Küresel kozmetik devleri, bu gelişmenin ardından ürünlerinde talk kullanımını azaltma veya tamamen kaldırma yönünde adımlar atmayı değerlendiriyor.
Uzmanlar, Johnson & Johnson'ın bu anlaşmayla birlikte talk davalarının mali yükünü önemli ölçüde azaltacağını ve şirketin ana odak noktası olan ilaç ve medikal teknoloji alanlarına daha fazla kaynak ayırabileceğini belirtiyor. Ayrıca, bu tür toplu davaların çözümünde iflas koruma sürecinin etkin bir mekanizma olarak kullanılması, diğer şirketler için de örnek teşkil edebilir.
Öte yandan, bazı hukukçular bu anlaşmanın, şirketin gelecekte ortaya çıkabilecek yeni davalardan kaçınmasına yardımcı olabileceğini ancak talk ürünlerinin sağlık üzerindeki etkilerine ilişkin bilimsel belirsizliklerin devam ettiğine dikkat çekiyor. Bu durum, tüketicilerin ürün tercihlerini ve düzenleyici kurumların politikalarını etkilemeye devam edecek.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Johnson & Johnson'ın talk ürünleri Türkiye'de de yaygın olarak satılıyor. Bu gelişme, Türk tüketicilerin ürün güvenliği konusundaki duyarlılığını artırabilir ve Sağlık Bakanlığı'nın kozmetik ürünlerde talk kullanımına ilişkin denetimlerini sıkılaştırmasına yol açabilir. Ekonomi açısından bakıldığında, anlaşma küresel bir şirketin mali yükümlülüklerini azaltarak borsadaki performansını olumlu etkileyebilir ve bu da Türkiye'deki yatırımcılar için bir fırsat yaratabilir. Ayrıca, uluslararası davaların çözümünde iflas koruma mekanizmasının kullanılması, Türk hukuk sisteminde benzer durumlar için örnek oluşturabilir.
