Hong Kong Özel İdari Bölge Baş Yöneticisi John Lee Ka-chiu, bölgede rekor düşük seviyelerde seyreden doğum oranlarını artırmak amacıyla uygulamaya konulan pro-bebek teşviklerinin geleceği konusunda geniş katılımlı bir danışma süreci başlatılacağını açıkladı. Lee, evlilik yaşının yükselmesi ve kültürel değişimlerin bu tür politikaların etkinliğini sınırladığını belirterek, hükümetin konuyu toplumun tüm kesimleriyle istişare ederek çözmeyi hedeflediğini söyledi. Son verilere göre Hong Kong'da kayıtlı doğum sayısı 2023'te tarihin en düşük seviyesine gerileyerek 32.500'e düştü. Bu, bölgenin yaşlanan nüfusu ve azalan işgücü ile mücadele ederken ekonomiye de uzun vadeli tehdit oluşturuyor.
Gelişmenin arka planı
Hong Kong hükümeti, 2023 itibarıyla her yeni doğan için 20.000 Hong Kong doları (yaklaşık 2.560 ABD doları) nakit ödeme, konut yardımı ve ebeveyn izni gibi bir dizi teşvik paketi açıklamıştı. Ancak uygulamanın üzerinden geçen sürede doğum oranlarında beklenen artışın sağlanamaması, yetkilileri yeni arayışlara yöneltti. John Lee, bu hafta yaptığı açıklamada, “Teşviklerin etkisini değerlendiriyoruz. Toplumun farklı kesimlerinden, özellikle genç çiftlerden, aile kurma kararlarını etkileyen faktörler hakkında daha fazla bilgi almak istiyoruz” dedi. Hong Kong'da kadın başına düşen çocuk sayısı 0,8 ile dünyanın en düşük seviyelerinden birine gerilemiş durumda. Uzmanlar, yüksek konut fiyatları, uzun çalışma saatleri ve çocuk bakımı maliyetlerinin genç çiftleri çocuk sahibi olmaktan caydırdığını vurguluyor.
Buna ek olarak, kültürel değişimler de doğum oranları üzerinde baskı yaratıyor. Son yıllarda Hong Kong'da ortalama ilk evlilik yaşı erkeklerde 31, kadınlarda 29'a yükseldi. Evlilik oranları düşerken, bekar nüfus artıyor. Lee, “Sadece finansal teşvikler yeterli değil. Toplumsal normlar, iş-yaşam dengesi ve çocuk bakımı gibi konularda da değişim gerekiyor” şeklinde konuştu. Hükümet, danışma sürecinde aile politikaları, esnek çalışma saatleri ve kreş desteği gibi konuların da masaya yatırılacağını duyurdu.
Bölgesel ve küresel boyut
Hong Kong, Asya'nın en düşük doğum oranına sahip bölgelerinden biri olarak dikkat çekiyor. Bu sorun, Doğu Asya'nın tamamında hızla yaygınlaşıyor. Japonya, Güney Kore, Tayvan ve Singapur da benzer demografik krizlerle karşı karşıya. Güney Kore'de toplam doğurganlık hızı 2023'te 0,72 ile dünya rekoru kırdı. Japonya ise yaşlanan nüfusunu dengelemekte zorlanıyor. Hong Kong'da bu sorun, siyasi belirsizlikler ve göç dalgasıyla birleşince daha da derinleşiyor. 2019 sonrası yaşanan protestolar ve ardından uygulanan ulusal güvenlik yasası, birçok genç ve eğitimli Hong Konglunun başta Birleşik Krallık, Kanada ve Avustralya olmak üzere yurtdışına göç etmesine neden oldu. Bu da bölgenin doğurganlık potansiyelini daha da azaltıyor.
Küresel olarak, düşük doğum oranları gelişmiş ekonomiler için büyüyen bir sorun haline gelmiş durumda. Dünya Bankası verilerine göre, 2023'te dünya genelinde toplam doğurganlık hızı 2,4'ten 2,3'e geriledi. Hong Kong hükümetinin uyguladığı teşvikler, Japonya ve Singapur gibi benzer politikalar izleyen diğer Asya ülkeleri için de bir örnek teşkil ediyor. Ancak şu ana kadar hiçbir ülke, bu sorunu tam anlamıyla çözebilmiş değil. Hong Kong'un danışma sürecinden çıkacak sonuçlar, diğer ülkeler için de yol gösterici olabilir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye de benzer bir demografik dönüşüm süreci yaşıyor. Doğurganlık hızı 2001'de 2,38 iken 2023'te 1,51'e düştü. Nüfus yaşlanırken, ekonomik büyüme için gerekli işgücü arzı daralıyor. Hong Kong'un teşvik ve danışma modeli, Türkiye'nin de nüfus politikalarını gözden geçirmesi için bir referans olabilir. Ancak Türkiye'nin kendine özgü yapısal sorunları (kadın istihdamı, eğitim, bölgesel eşitsizlikler) nedeniyle doğrudan kopyalamak yerine yerel koşullara uyarlanmış çözümler geliştirmesi gerekiyor. Bölgesel olarak, Hong Kong'daki demografik kriz, benzer sorunları yaşayan Orta Doğu ve Avrupa ülkeleri için de bir uyarı niteliği taşıyor. Küresel bir mesele haline gelen düşük doğum oranları, Türkiye'nin de ulusal stratejilerini güncellemesi gerektiğini gösteriyor.
