Dünyanın en büyük et işleme şirketlerinden JBS NV, ABD'nin Pennsylvania eyaletindeki sığır eti tesisini kapatma kararı aldı. Şirket, kararın arkasında ülke genelinde yaşanan ciddi büyükbaş hayvan kıtlığının yattığını açıkladı. Bu gelişme, Amerikan et endüstrisinde son yıllarda görülen en büyük daralmalardan birine işaret ediyor. Tesisin kapatılması, yüzlerce çalışanı etkileyecek ve bölgedeki et tedarik zincirinde önemli bir boşluk yaratacak.
Tesisin Kapanışının Arkasındaki Nedenler: Büyükbaş Hayvan Stoklarının Tarihi Düşük Seviyeleri
JBS'nin Pennsylvania'daki tesisi, eyaletin en büyük sığır eti işleme merkezlerinden biriydi. Şirket, kapanış kararını bir basın açıklamasıyla duyururken, 'ABD'de büyükbaş hayvan arzındaki süregelen ve giderek kötüleşen daralma, operasyonlarımızı sürdürmeyi ekonomik olarak imkansız hale getirdi' ifadelerini kullandı. ABD Tarım Bakanlığı'nın (USDA) verilerine göre, ülkedeki büyükbaş hayvan stoku 2023 yılı itibarıyla son 50 yılın en düşük seviyesine geriledi. Bunun başlıca nedenleri arasında, artan yem maliyetleri, kuraklık nedeniyle otlak alanlarının azalması ve üreticilerin sürülerini küçültmek zorunda kalması yer alıyor. JBS, tesisin kapanmasının yaklaşık 800 çalışanı doğrudan etkileyeceğini belirtti. Şirket, çalışanlara yeniden yerleştirme ve tazminat paketleri sunacağını da ekledi.
ABD'deki büyükbaş hayvan kıtlığı, et işleme sektöründe domino etkisi yaratmış durumda. JBS'nin yanı sıra Tyson Foods ve Cargill gibi dev şirketler de kapasite düşürme veya geçici kapatma kararları almak zorunda kaldı. Sektör uzmanları, 2024 yılı sonuna kadar ABD'deki sığır eti üretiminin 2022 seviyelerine göre yüzde 15 ila 20 oranında düşebileceğini tahmin ediyor. Bu durum, iç piyasada et fiyatlarının rekor seviyelere çıkmasına yol açarken, ihracat pazarlarında da arz sıkıntısı yaşanmasına neden oluyor.
Küresel Et Piyasalarına Yansımalar: Arz Sıkıntısı Fiyatları Nasıl Etkileyecek?
JBS'nin Pennsylvania tesisini kapatması, küresel et ticareti açısından da önemli sinyaller veriyor. ABD, dünyanın en büyük sığır eti üreticisi ve ihracatçılarından biri. Üretimdeki daralma, başta Japonya, Güney Kore ve Meksika olmak üzere ABD'ye bağımlı pazarlarda tedirginliğe yol açtı. Öte yandan, Brezilya, Avustralya ve Arjantin gibi diğer büyük üretici ülkeler, ABD'nin boşluğunu doldurmak için üretimlerini artırma çabası içinde. Ancak, küresel büyükbaş hayvan stoklarının genel olarak düşük seyretmesi, arz açığının kolayca kapanmayacağını gösteriyor. Uluslararası Para Fonu (IMF) verilerine göre, küresel sığır eti fiyatları son bir yılda yüzde 30'dan fazla arttı. JBS'nin bu hamlesinin, fiyatlar üzerinde yukarı yönlü baskıyı daha da artırması bekleniyor.
Uzmanlar, ABD'deki bu krizin aşılmasının en az 3-5 yıl alabileceğini belirtiyor. Çiftçilerin sürülerini yeniden büyütmesi, yem maliyetlerinin istikrar kazanması ve iklim koşullarının normale dönmesi gerekiyor. Bu süreçte, et işleme sektöründe daha fazla konsolidasyon ve kapasite daralması yaşanması muhtemel. JBS'nin Pennsylvania kararı, bu eğilimin en somut örneklerinden biri olarak kayıtlara geçti.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, ABD'den doğrudan büyük miktarlarda sığır eti ithal etmemekle birlikte, küresel et fiyatlarındaki yükselişten kaçınılmaz olarak etkileniyor. ABD'deki arz sıkıntısı, Brezilya ve Arjantin gibi Türkiye'nin önemli tedarikçilerinin ihracat fiyatlarını artırmasına yol açabilir. Ayrıca, Türkiye'nin canlı hayvan ithalatı ve iç piyasadaki fiyat istikrarı, küresel piyasalardaki gelişmelere bağlı olarak risk altında. Bu durum, et ve süt ürünleri sektöründe maliyet artışlarına neden olabilir. Türkiye'nin, özellikle Doğu Avrupa ve Orta Asya'daki alternatif tedarikçilere yönelmesi bir seçenek olabilir. Uzun vadede ise, yerli üretimin artırılması ve hayvan varlığının güçlendirilmesi için yapısal reformlara ihtiyaç duyuluyor.
