Japonya hükümeti, Çin ve Rusya donanmalarının Japonya'nın münhasır ekonomik bölgesi (MEB) içinde gerçekleştirdiği ilk kamuya açık deniz tatbikatına resmen itiraz etti. Tokyo yönetimi, iki ülkenin ortak askeri faaliyetlerinin bölgede gerginliği artırdığını ve uluslararası hukuka aykırı olduğunu belirtti. Çin ve Rusya ise tatbikatın uluslararası sularda yapıldığını ve herhangi bir egemenlik ihlali söz konusu olmadığını savundu.
Gelişmenin arka planı
Japonya Dışişleri Bakanlığı yetkilileri, Çin ve Rusya'nın Japonya'n doğusundaki deniz alanında iki gün süren canlı ateş tatbikatı düzenlediğini doğruladı. Bu, iki ülkenin Japonya'nın MEB'inde kamuoyuna duyurduğu ilk tatbikat olma özelliği taşıyor. Tokyo, tatbikatın Japonya'nın ulusal egemenliği ve deniz güvenliği açısından kabul edilemez olduğunu vurguladı.
Çin ve Rusya arasındaki askeri işbirliği son yıllarda önemli ölçüde arttı. İki ülke, özellikle Pasifik Okyanusu'nda ortak devriye ve tatbikatlar düzenliyor. Uzmanlar, bu işbirliğinin ABD-Japonya ittifakına karşı bir güç gösterisi olarak yorumluyor. Rusya'nın Ukrayna'daki savaşı nedeniyle Batı ile ilişkilerinin bozulması, Çin ile askeri bağları daha da güçlendirdi.
Japonya, bu tatbikata diplomatik yollarla itiraz ederken, aynı zamanda kendi savunma kapasitesini artırma çabalarını sürdürüyor. Başbakan Kişida'nın hükümeti, son dönemde benzeri görülmemiş savunma bütçesi artışlarına gitmişti.
Bölgesel ve küresel boyut
Bu tatbikat, Asya-Pasifik bölgesindeki jeopolitik rekabeti daha da kızıştırdı. Çin, Doğu Çin Denizi ve Güney Çin Denizi'nde geniş egemenlik iddialarıyla biliniyor. Japonya ise bu iddiaların uluslararası hukuku ihlal ettiğini savunuyor. Rusya'nın da Ukrayna savaşı nedeniyle Asya'ya yönelmesi, bölgedeki güç dengelerini değiştiriyor.
ABD, Japonya'nın yanında yer alarak tatbikatı kınadı. Pentagon sözcüsü, bu tür eylemlerin istikrarı bozduğunu ve bölgesel barışa tehdit oluşturduğunu belirtti. Öte yandan Çin ve Rusya, tatbikatın savunma amaçlı olduğunu ve üçüncü tarafları hedef almadığını açıkladı. Ancak Tokyo, iki ülkenin niyetinden şüphe duyuyor ve bu tür tatbikatların gelecekte de devam edebileceğini değerlendiriyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, Asya-Pasifik'teki bu gelişmeyi yakından izlemekle birlikte doğrudan bir taraf değildir. Ancak Türkiye'nin NATO üyeliği ve ABD ile ittifakı göz önüne alındığında, bölgedeki güç dengelerindeki değişimler küresel jeopolitiği etkileyebilir. Özellikle Çin-Rusya ekseninin güçlenmesi, Türkiye'nin bu iki ülkeyle olan ekonomik ve diplomatik ilişkilerinde denge politikası izlemesini gerektirebilir. Ayrıca, boğazlar ve deniz güvenliği konularındaki hassasiyeti nedeniyle, deniz hukuku ihlalleri Türkiye'nin bulunduğu bölgeler için de emsal teşkil edebilir.
