Japonya'nın güneyindeki Okinawa eyaletinde Pazar günü yapılan valilik seçimini, Tokyo'nun tartışmalı ABD askeri üssünün taşınması planını kabul eden muhafazakar aday Genta Koja kazandı. Koja, iki dönemdir valilik yapan Denny Tamaki'yi yenerek önemli bir zafer elde etti. Bu sonuç, Okinawa'da 12 yıldır süren üs karşıtı siyasetin sona erdiği şeklinde yorumlanıyor. Seçim, Japonya'nın en güneyindeki eyaletin merkezi hükümetle ve ABD ile ilişkilerinde yeni bir dönemin başlangıcı olarak görülüyor.
Okinawa'da Üs Karşıtlığının Sonu mu?
Okinawa, Japonya'nın toplam yüzölçümünün yalnızca yüzde 0,6'sını oluşturmasına rağmen, ülkedeki ABD askeri üslerinin yaklaşık yüzde 70'ine ev sahipliği yapıyor. Bu yoğunluk, ada halkında uzun yıllardır süren bir hoşnutsuzluğa neden oluyor. Özellikle Futenma Hava Üssü'nün kent merkezinde kalması, güvenlik endişeleri ve gürültü kirliliği gibi sorunları beraberinde getiriyor. 1996'da ABD ve Japonya, Futenma'yı kapatıp Nago kentindeki Henoko kıyısına yeni bir tesis inşa etme konusunda anlaşmıştı. Ancak bu plan, yerel halkın ve çevre aktivistlerinin sert muhalefetiyle karşılaştı. Denny Tamaki, 2018'de vali seçildikten sonra bu taşınma planına karşı çıkmış ve Tokyo'ya karşı bir dizi hukuki mücadele başlatmıştı.
Genta Koja'nın zaferi, bu mücadelenin artık sona erdiğini gösteriyor. Koja, seçim kampanyasında üs taşınmasına karşı çıkmadı; aksine, Tokyo ile işbirliği yaparak ekonomik kalkınma ve yerel sorunlara odaklanacağını vaat etti. Bu tutum, Okinawa halkının bir kısmında yorgunluk ve pragmatizm eğiliminin arttığını gösteriyor. Uzun süren hukuki ve siyasi mücadelelerin somut bir sonuç getirmemesi, seçmenleri alternatif arayışlara itmiş olabilir. Ayrıca, Japonya Başbakanı Fumio Kishida hükümetinin üs taşınması konusundaki kararlılığı ve merkezi hükümetin yerel yönetimlere karşı uyguladığı baskı da bu sonuçta etkili oldu.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Okinawa'daki bu siyasi değişim, yalnızca yerel bir mesele olmanın ötesinde, Doğu Asya'daki güç dengeleri açısından da önemli. ABD, Çin'in artan askeri aktiviteleri ve Kuzey Kore'nin füze denemeleri karşısında bölgedeki askeri varlığını güçlendirmeye çalışıyor. Okinawa'daki üsler, ABD'nin bölgedeki en kritik askeri üslerinden biri konumunda. Üs karşıtı hareketin zayıflaması, Washington'ın bölgedeki stratejik planlarını kolaylaştırabilir. Öte yandan, Japonya'nın savunma harcamalarını artırma ve anayasal yorumunu değiştirerek daha aktif bir savunma politikası izleme çabaları da bu bağlamda değerlendiriliyor.
Çin, Okinawa'daki bu gelişmeyi yakından takip ediyor. Çin basını, üs karşıtı hareketin zayıflamasını ABD'nin bölgedeki hegemonyasını pekiştirmesi olarak yorumlayabilir. Ancak Japonya-ABD ittifakının güçlenmesi, Çin'in bölgedeki genişlemeci politikalarına karşı bir denge unsuru oluşturuyor. Bu durum, Tayvan Boğazı ve Doğu Çin Denizi'ndeki gerilimlerin seyri açısından da belirleyici olacak.
Seçim sonucu, Japonya iç siyasetinde de yankı bulacak. Başbakan Kishida, üs taşınması konusundaki kararlılığını sürdürerek Okinawa'da elde ettiği bu zaferi, genel seçimler öncesinde bir başarı olarak kullanabilir. Ancak Okinawa halkının bir kesiminin hâlâ üs karşıtı olduğu ve bu konunun tamamen kapanmadığı unutulmamalı. Koja'nın valilik döneminde, yerel halkın ekonomik ve sosyal beklentilerini karşılamakta zorlanması halinde, üs karşıtlığı yeniden alevlenebilir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Okinawa'daki seçim sonucu, Türkiye'nin doğrudan bir çıkarını ilgilendirmese de, küresel askeri ittifaklar ve üs politikaları açısından dersler içeriyor. Türkiye, kendi topraklarında yabancı askeri üsler bulunduran ve zaman zaman ev sahibi ülke ile anlaşmazlıklar yaşayan bir ülke olarak, Okinawa örneğini yakından izlemeli. Japonya'da merkezi hükümetin yerel muhalefete rağmen üs planlarını sürdürebilmesi, Türkiye'nin İncirlik gibi üslerdeki egemenlik hakları ve müttefiklik ilişkileri bağlamında karşılaştırmalı bir analiz sunuyor. Ayrıca, Doğu Asya'daki istikrar, Türkiye'nin ekonomik ve ticari çıkarlarını da etkiliyor; bölgede artan gerilim, küresel tedarik zincirlerini ve enerji fiyatlarını dalgalandırabilir.
