Japonya'nın güneyindeki Okinawa eyaletinde 30 Eylül 2018 tarihinde yapılan valilik seçimini, ABD askeri üslerine karşıtlığıyla bilinen Denny Tamaki kazandı. Tamaki, iktidardaki Liberal Demokrat Parti (LDP) ve koalisyon ortağı Komeito'nun desteklediği eski vali Hirokazu Nakaima'yı yenilgiye uğrattı. Seçim sonucu, Okinawa halkının ABD askeri varlığına yönelik tepkisinin sürdüğünü gösteriyor.
Seçim Sonuçları ve Tamaki'nin Zaferi
Resmi olmayan sonuçlara göre Denny Tamaki oyların yaklaşık %55'ini alırken, Hirokazu Nakaima %44 civarında oy aldı. Seçime katılım oranı %60'ın üzerinde gerçekleşti. Tamaki, seçim kampanyasında özellikle Futenma deniz piyadesi üssünün Henoko kıyısına taşınması projesine karşı olduğunu vurguladı. Okinawa, Japonya'nın toplam yüzölçümünün sadece %0,6'sını oluşturmasına rağmen, ülkedeki ABD askeri tesislerinin yaklaşık %70'ine ev sahipliği yapıyor. Bu durum, ada halkında uzun süredir devam eden bir rahatsızlığa yol açıyor.
Denny Tamaki, seçim zaferinin ardından yaptığı konuşmada, "Okinawa halkının iradesi açıkça ortaya çıkmıştır. ABD üslerinin yükünü adil bir şekilde paylaşmaya hazırız, ancak yeni üs inşasına izin vermeyeceğiz" dedi. Tamaki, ayrıca Tokyo hükümetine Henoko projesini durdurma çağrısı yaptı. Nakaima ise seçim yenilgisini kabul ederek, "Halkın kararına saygı duyuyorum" açıklamasında bulundu.
ABD Üsleri ve Henoko Projesi
Okinawa'daki ABD üsleri meselesi, Japonya-ABD ilişkilerinde onlarca yıldır çözülemeyen bir sorun olarak duruyor. Özellikle Futenma Hava Üssü'nün şehir merkezinde kalması, güvenlik riskleri ve gürültü kirliliği nedeniyle sık sık protestolara konu oluyor. 1996 yılında iki ülke, Futenma'nın kapatılıp Henoko'da yeni bir tesis inşa edilmesi konusunda anlaşmıştı. Ancak yerel halk ve çevre grupları, mercan resiflerine zarar vereceği gerekçesiyle projeye karşı çıkıyor. Merkezi hükümet ise projeyi stratejik bir zorunluluk olarak görüyor ve inşaat çalışmalarını sürdürüyor.
Seçim sonucu, Başbakan Shinzo Abe hükümeti için bir darbe niteliğinde. Abe, ABD ile ittifakı güçlendirmek ve ülkenin savunma kapasitesini artırmak için çaba harcarken, Okinawa'daki muhalefet yeni bir valiyle daha da güçlenebilir. Tamaki, vali olarak Henoko inşaatına karşı idari ve hukuki yollara başvurabileceğini belirtti. Bu durum, merkezi hükümet ile eyalet yönetimi arasında yeni bir hukuki mücadeleye yol açabilir.
Bölgesel ve Küresel Etkiler
Okinawa'daki seçim sonucu, Doğu Asya'daki güvenlik dengeleri açısından da önem taşıyor. ABD'nin bölgedeki askeri varlığı, Çin'in artan deniz gücüne ve Kuzey Kore'nin nükleer programına karşı caydırıcılık unsuru olarak görülüyor. Ancak yerel muhalefetin güçlenmesi, ABD'nin bölgedeki operasyonel kabiliyetlerini uzun vadede zayıflatabilir. Japonya hükümeti, ABD ile ittifakı sürdürmek ile yerel halkın taleplerini dengelemek arasında zor bir pozisyonda.
Bu gelişme, benzer şekilde Güney Kore, Guam ve diğer Pasifik bölgelerinde de ABD üslerine yönelik tartışmaları alevlendirebilir. Özellikle Çin, Japonya'daki bu iç siyasi çalkantıyı, ABD-Japonya ittifakını zayıflatmak için bir fırsat olarak görebilir. Öte yandan, ABD yönetimi, Okinawa'daki üslerin stratejik önemini koruduğunu ve Tokyo ile işbirliğinin devam edeceğini vurguluyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Okinawa'daki seçim sonucu, doğrudan Türkiye'yi ilgilendirmese de, küresel askeri üs politikaları ve ev sahibi ülke ilişkileri açısından dersler içeriyor. Türkiye, kendi topraklarında yabancı askeri üsler barındıran bir ülke olarak, benzer egemenlik ve güvenlik tartışmalarını zaman zaman yaşıyor. ABD'nin Okinawa'daki varlığına yönelik yerel tepki, Türkiye'deki İncirlik Üssü etrafındaki tartışmaları akıllara getiriyor. Ayrıca, Japonya'nın denge politikası, Türkiye'nin hem Batı ittifakı içinde kalıp hem de bağımsız hareket etme çabalarına paralellik gösteriyor. Bu tür gelişmeler, Türkiye'nin savunma ve dış politikada çok yönlülüğünü koruma gerekliliğini ortaya koyuyor.
