Rabobank Döviz Stratejisi Başkanı Jane Foley, Japonya Merkez Bankası'nın (BOJ) bir sonraki toplantısında faiz artırımına gitmesi halinde bunun yenin değer kazanması için yeterli olmayabileceğini belirtti. Bloomberg Television'a konuşan Foley, BOJ'un daha fazlasını yapması gerekebileceğini ifade ederek, 'İçimden bir ses daha fazlasına ihtiyaçları olduğunu söylüyor' dedi. Bu açıklamalar, Japonya ekonomisinin enflasyonla mücadele ve para politikası normalleşmesi sürecinde kritik bir döneme denk geliyor.
BOJ'un Faiz Artırımı Beklentileri
BOJ, Mart ayında 17 yıl aradan sonra ilk kez negatif faiz oranından çıkmış, ardından Temmuz ayında kısa vadeli faiz oranını %0,25'e yükseltmişti. Ekonomistler, BOJ'un Eylül toplantısında tekrar faiz artırabileceğini öngörüyor. Ancak Jane Foley, mevcut piyasa koşullarında tek bir faiz artırımının yenin değer kazanması için yeterli olmayacağı görüşünde. Foley, "Japonya'da enflasyon hedefinin kalıcı olarak yakalanabilmesi için daha sıkı bir para politikası gerekiyor. Piyasa, BOJ'un ne kadar kararlı olduğunu görmek istiyor" şeklinde konuştu.
Öte yandan, BOJ Başkanı Kazuo Ueda, enflasyonun sürdürülebilir bir şekilde %2 hedefinin üzerinde seyretmesi halinde faiz oranlarının daha da artırılabileceğini sinyalini vermişti. Ueda, geçtiğimiz hafta yaptığı açıklamada, "Ekonomi ve fiyat görünümü beklentilerimize uygun gelişirse, para politikasının derecesini ayarlamaya devam edeceğiz" demişti. Ancak piyasa katılımcıları, BOJ'un küresel ekonomik belirsizlikler ve ABD ekonomisindeki yavaşlama endişeleri nedeniyle temkinli hareket edebileceği konusunda ikiye bölünmüş durumda.
Yen Üzerindeki Baskı ve Küresel Etkiler
Japon yeni, bu yıl dolar karşısında önemli ölçüde değer kaybederek 38 yılın en düşük seviyelerini gördü. Dolar/yen paritesi Nisan ayında 160 seviyesini aşarak rekor kırmış, bu durum Japonya'nın ithalat maliyetlerini artırarak enflasyonu tetiklemişti. Hükümet, döviz piyasasına müdahale etmek zorunda kalmış, ancak bu müdahalenin etkisi sınırlı kalmıştı. Foley, "BOJ'un faiz artırımı tek başına yeterli olmayacak; aynı zamanda ABD ile faiz farkının daralması veya Japon hükümetinin daha güçlü bir döviz müdahalesi gibi ek unsurlar gerekebilir" değerlendirmesinde bulundu.
Yenin zayıflığı, Asya'nın diğer büyük ekonomilerini de etkiliyor. Güney Kore ve Çin gibi ülkeler, kendi para birimlerinin baskı altında kalmasını önlemek için adımlar atmak zorunda kalabilir. Ayrıca, Japon şirketlerinin yurt dışı kazançlarının yen bazında artması, hisse senedi piyasalarını desteklese de ithalatçı firmalar üzerinde maliyet baskısı yaratıyor. Küresel piyasalarda da yen, taşıma ticareti (carry trade) işlemlerinin çözülmesiyle dalgalanmalara yol açabiliyor; bu durum gelişmekte olan ülke para birimlerini de etkiliyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Japonya'nın para politikası kararları, küresel finansal koşullar üzerinden Türkiye ekonomisini dolaylı olarak etkileyebilir. BOJ'un faiz artırımı, küresel faiz oranlarının yüksek kalmasına katkıda bulunarak gelişmekte olan ülkelere sermaye akışını yavaşlatabilir. Türkiye gibi yüksek dış finansman ihtiyacı olan ülkeler için bu durum, cari açığın finansmanında zorluklara yol açabilir. Ayrıca, yenin değer kazanması, TL dahil gelişmekte olan ülke para birimlerinin de benzer bir trend yakalamasına yardımcı olabilir. Ancak, Türkiye'nin kendi enflasyon ve faiz dinamikleri, dış gelişmelerden daha belirleyici olamaya devam ediyor. Bu nedenle, BOJ kararlarının Türkiye üzerindeki etkisi, daha çok küresel risk iştahı ve sermaye akışları üzerinden gerçekleşecektir.
