Japonya Merkez Bankası (BOJ), ülkede artan enflasyonla mücadele kapsamında politika faizini 31 yılın en yüksek seviyesine çıkardı. BOJ'un bu hamlesi, piyasalarda hareketliliğe yol açarken, Tokyo Menkul Kıymetler Borsası'nda işlem gören Nikkei 225 endeksi salı günü erken işlemlerde tarihinde ilk kez 70.000 puanın üzerine çıktı. Ancak endeks kısa süre içinde kazancının bir kısmını geri verdi. Karar, Japonya'nın uzun süredir devam eden ultra gevşek para politikasından çıkış sinyalleri olarak yorumlanıyor.
BOJ'un sıkılaşma adımları ve enflasyon baskısı
BOJ, faiz artırımını çarşamba günü sona eren iki günlük para politikası toplantısının ardından duyurdu. Merkez bankası, kısa vadeli faiz oranını yüzde 0,25'ten yüzde 0,50'ye yükseltti. Bu, Aralık 2008'den bu yana en yüksek seviye olarak kaydedildi. BOJ ayrıca, enflasyonun yüzde 2 hedefinin üzerinde seyretmeye devam etmesi halinde daha fazla sıkılaşma olabileceğinin sinyalini verdi. Japonya'da çekirdek enflasyon, enerji ve taze gıda hariç, Kasım 2024'te yıllık bazda yüzde 2,7 artış gösterdi. Bu, BOJ'un hedefinin oldukça üzerinde bir seviye.
BOJ Başkanı Kazuo Ueda, düzenlediği basın toplantısında, "Enflasyon beklentileri yükseliyor ve ekonomik aktivite güçlü. Bu nedenle para politikasını kademeli olarak normalleştirmeye karar verdik. Faiz artırımı, aşırı ısınmayı önlemek ve enflasyonu sürdürülebilir bir şekilde hedefe indirmek için uygun bir adımdır" dedi. Ueda, BOJ'un faiz oranlarını yüzde 0,50 civarında bir süre sabit tutmayı planladığını, ancak verilere bağlı olarak daha fazla artışın mümkün olduğunu ekledi.
Nikkei'de rekor ve piyasa tepkisi
BOJ'un faiz artırımı, Japon hisse senetlerinde karışık bir seyir izledi. Nikkei 225 endeksi, faiz kararı öncesinde yükselişe geçerek 70.000 puanı aştı ve 70.147 seviyesini gördü. Ancak kararın ardından kâr satışlarıyla 69.800 seviyesine geriledi. Daha geniş kapsamlı Topix endeksi ise yüzde 0,1 düşüşle 2.488 puana indi. Yen, faiz artırımının ardından dolar karşısında değer kazandı; dolar/yen paritesi 155,20 seviyesine geriledi.
Japonya'nın tahvil piyasalarında da hareketlilik yaşandı. 10 yıllık devlet tahvili faizi yüzde 1,30 seviyesine yükselerek 2011'den bu yana en yüksek seviyeye çıktı. Bu durum, BOJ'un tahvil alım programını da kademeli olarak azalttığı bir dönemde yaşanıyor. BOJ, geçen yıl piyasaya müdahale etmek için kullandığı sabit oranlı tahvil alım operasyonlarını durdurmuş, bunun yerine daha esnek bir yaklaşım benimsemişti.
Küresel etkiler ve Türkiye Açısından Değerlendirme
BOJ'un sıkılaşma adımları, küresel piyasalarda yakından izleniyor. Japonya, dünyanın dördüncü büyük ekonomisi olarak, fon akışları ve ticaret kanalları aracılığıyla diğer ülkeleri etkiliyor. Faiz artırımı, Japon yatırımcıların yurtdışındaki varlıklardan çekilmesine ve yenin güçlenmesine neden olabileceği için, özellikle gelişmekte olan ülke piyasaları üzerinde baskı yaratabilir. Güçlü yen, Japonya'nın ithalatını ucuzlatırken, ihracatçılarını zorlayabilir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Japonya Merkez Bankası'nın faiz artırımı, Türkiye ekonomisi için dolaylı ancak önemli sonuçlar doğurabilir. Küresel faiz oranlarının yükselmesi, gelişmekte olan piyasalardan sermaye çıkışını hızlandırabilir ve Türkiye gibi ülkelerin borçlanma maliyetlerini artırabilir. Ayrıca, yenin değer kazanması, Türkiye'nin Japonya ile ticaretinde ihracatını olumsuz etkileyebilir. Öte yandan, BOJ'un sıkılaşma politikası, enflasyonla mücadelede kararlılık sinyali vererek, küresel enflasyon beklentilerini aşağı çekebilir ve bu da Türkiye'nin ithalat maliyetlerini azaltabilir. Ancak Türkiye'nin kendi faiz politikası ile BOJ'un kararları arasında doğrudan bir ilişki yoktur; Türkiye'nin kırılganlıkları daha çok kendi makroekonomik dengesizliklerinden kaynaklanmaktadır. Bu nedenle, BOJ'un kararı Türkiye için ikincil önemde bir gelişme olarak değerlendirilmelidir.
