Japonya, ekonomiyi canlandırmak ve iç talebi artırmak amacıyla tüketim vergisinde tarihinde ilk kez indirime gitmeye hazırlanıyor. Hükümet kaynaklarından edinilen bilgiye göre, mevcut yüzde 10 olan tüketim vergisi oranının geçici olarak yüzde 8 veya daha altına çekilmesi değerlendiriliyor. Ancak bu adım, ülkenin zaten kritik seviyelerde olan kamu borcunu daha da artıracak. Japonya, gelişmiş ülkeler arasında en yüksek kamu borcu oranına sahip ülke konumunda bulunuyor.
Gelişmenin arka planı: Ekonomik durgunluk ve mali baskılar
Japonya ekonomisi, son çeyreklerde resesyona yakın bir seyir izliyor. Özellikle pandemi sonrası toparlanma beklentileri, küresel enflasyon ve zayıflayan yen nedeniyle sekteye uğradı. Tüketim harcamaları düşük seyrederken, iş dünyası da yatırım konusunda temkinli davranıyor. Başbakan Fumio Kişida, geçtiğimiz ay yaptığı açıklamada, ekonominin canlandırılması için "cesur adımlar" atılması gerektiğini belirtmişti.
Tüketim vergisi indirimi, hükümetin mali dengeleri açısından büyük bir risk oluşturuyor. Japonya'nın kamu borcu, gayri safi yurtiçi hasılasının (GSYİH) yaklaşık yüzde 260'ına ulaşmış durumda. Vergi indirimi, yıllık yaklaşık 5 trilyon yen (35 milyar dolar) gelir kaybına yol açabilir. Bu durum, hükümetin tahvil piyasasında daha fazla borçlanmasına ve faiz oranlarının yükselmesine neden olabilir.
Bölgesel ve küresel boyut: Asya ekonomileri için sinyaller
Japonya'nın bu hamlesi, Asya-Pasifik bölgesindeki diğer ekonomiler için de önemli sinyaller taşıyor. Bölgede birçok ülke, artan enflasyon ve zayıflayan talep karşısında benzer mali gevşeme önlemlerini değerlendiriyor. Özellikle Çin ve Güney Kore, ihracat odaklı ekonomilerinde durgunluk yaşarken, Japonya'nın adımı bölgesel bir trendin habercisi olabilir.
Ancak uzmanlar, bu tür genişleyici mali politikaların uzun vadede sürdürülebilir olmadığı konusunda uyarıyor. Japonya Merkez Bankası'nın (BOJ) aylardır süren ultra gevşek para politikası, faiz oranlarını sıfıra yakın tutarak hükümetin borçlanma maliyetini düşük tutuyor. Ancak BOJ'un son dönemde faiz artırımı sinyalleri vermesi, mali baskıyı artırabilir. Küresel piyasalar, Japonya'nın mali disiplininden ödün vermesini endişeyle izliyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Japonya'nın tüketim vergisi indirimi kararı, Türkiye gibi yüksek kamu borcu ve cari açıkla mücadele eden ülkeler için önemli bir ders niteliği taşıyor. Türkiye'de de benzer tartışmalar zaman zaman gündeme gelmiş, ancak mali disiplin endişeleri nedeniyle hayata geçirilmemişti. Japonya'nın bu adımının başarılı olup olmayacağı, özellikle faiz ve enflasyon politikaları üzerinden Türk ekonomistler tarafından yakından takip edilecektir. Ayrıca, Japonya ile Türkiye arasındaki ticaret hacmi ve yatırım ilişkileri göz önüne alındığında, Japonya'nın ekonomik durgunluğu aşamaması durumunda, iki ülke arasındaki ekonomik iş birliğinin kısa vadede olumsuz etkilenmesi beklenebilir.
