Japonya, bu yıl Filipinler'de düzenlenen genişletilmiş "Balikatan" savaş oyunlarına ilk kez muharebe birimleriyle katılarak Asya-Pasifik'teki savunma stratejisinde önemli bir dönüm noktasına imza attı. 21 Nisan-9 Mayıs tarihleri arasında gerçekleşen tatbikata, Japon Kara Öz Savunma Kuvvetleri'ne (JGSDF) ait yaklaşık 100 asker ve teçhizat dahil oldu. Uzmanlara göre bu genişleme, Japonya ile Filipinler arasında Güney Çin Denizi'ndeki ortak güvenlik kaygılarına dayalı daha derin bir savunma koordinasyonunun işareti. Filipinler'in kuzeyindeki Luzon Adası'nda konuşlanan Japon birliği, ABD ve Filipin güçleriyle birlikte sahil güvenlik operasyonları, kıyı savunması ve adadan adaya geçiş gibi senaryolarda eğitim aldı.
Gelişmenin arka planı: Balikatan'ın dönüşümü ve Japonya'nın artan rolü
Balikatan, 1991'den beri ABD ve Filipinler arasında düzenlenen yıllık bir tatbikat olarak biliniyor. Ancak 2016'daki uluslararası tahkim kararının ardından Çin'in Güney Çin Denizi'ndeki iddialarını genişletmesi, tatbikatın kapsamını ve önemini artırdı. 2023'te tatbikata ilk kez Avustralya ve Japonya'dan küçük gözlemci grupları katılmıştı. Bu yıl ise Japonya, muharebe birimleriyle aktif katılım gösteren ilk müttefik oldu. "Balikatan 2024" adı verilen tatbikat, 16.000'den fazla personeli bir araya getirerek tarihinin en büyük katılımlı versiyonu haline geldi.
Japonya Savunma Bakanlığı, katılımın "bölgesel barış ve istikrara katkı" amacı taşıdığını belirtti. Filipinler Savunma Bakanlığı ise Japonya'nın varlığının "Hint-Pasifik bölgesinde ortak güvenlik vizyonunun" bir parçası olduğunu vurguladı. Uzmanlar, bu adımın Japonya'nın 2022'de kabul ettiği Ulusal Güvenlik Stratejisi'yle uyumlu olduğunu; bu stratejinin saldırgan karşı saldırı yeteneklerini ve müttefiklerle işbirliğini ön plana çıkardığını belirtiyor. Tokyo ayrıca, Filipinler'e kıyı gözetleme radarları ve savunma ekipmanı sağlayarak adadaki askeri varlığını artırdı.
Bölgesel boyut: Çin'in tepkisi ve Hint-Pasifik'teki güç dengesi
Japonya'nın bu hamlesi, Çin'in Güney Çin Denizi'ndeki askeri faaliyetlerine karşı bir yanıt olarak görülüyor. Çin'in 9 çizgi (nine-dash line) iddiası ve yapay ada inşaatları, bölge ülkeleri ve ABD öncülüğündeki müttefikler arasında sürekli bir gerginlik kaynağı. Pekin yönetimi, Balikatan tatbikatını "bölgesel gerilimi tırmandırma" olarak nitelendirerek kınadı. Çin Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Wang Wenbin, "Askeri ittifakların ve provokasyonların bölge barışına katkı sağlamadığını" ifade etti.
Ancak Asya-Pasifik güvenlik mimarisi, Japonya'nın bu hamlesiyle daha da karmaşık hale geliyor. Tokyo, sadece Filipinler'le değil, aynı zamanda Avustralya ve Hindistan'la da savunma işbirliğini derinleştiriyor. Quad (Japonya, ABD, Avustralya, Hindistan) çerçevesinde yapılan ortak tatbikatlar da sıklaştı. Uzmanlar, Japonya'nın "anayasal pasifizm" mirasını geride bırakarak daha aktif bir dış politika izlediğini belirtiyor. 1947 Anayasası'nın 9. maddesi savaşı reddetse de, hükümet son yıllarda kolektif meşru müdafaa hakkını tanıyarak müttefiklerle birlikte hareket etme kapasitesini genişletti.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Japonya'nın Filipinler'deki muharebe tatbikatına katılımı, doğrudan Türkiye'yi ilgilendirmese de küresel jeopolitik dengeler açısından önemli bir sinyaldir. Asya-Pasifik'te ABD öncülüğünde derinleşen savunma işbirliği, Çin'in bölgesel iddialarına karşı bir koalisyon oluşturma çabasıdır. Türkiye, NATO üyesi olarak Hint-Pasifik'e yönelik giderek artan bir ilgi duymaktadır; ancak Çin'le ekonomik ilişkilerini dengelemek durumundadır. Bu gelişme, Türkiye'nin Asya eksenli çok kutuplu bir dünyada kendi güvenlik ve ticaret önceliklerini belirleme ihtiyacını vurgulamaktadır.
