Japonya'da hanelerin enflasyon beklentisi son anketlerde belirgin bir yükseliş gösterdi. Japonya Merkez Bankası (BOJ) tarafından düzenli olarak yapılan tüketici eğilim anketine göre, hanelerin bir yıl sonrası için enflasyon beklentisi yüzde 10,5'e çıkarak son yılların en yüksek seviyesine ulaştı. Bu veri, BOJ'un uzun süredir devam eden ultra gevşek para politikasını normalleştirme sürecinde kritik bir eşik olarak değerlendiriliyor. Merkez Bankası, enflasyonun sürdürülebilir şekilde yüzde 2 hedefine yaklaşması durumunda faiz artırımına gideceğini sinyallemişti.
Gelişmenin Arka Planı
Japonya'da yıllardır süregelen deflasyonist eğilimler, BOJ'u dünyanın en agresif parasal genişleme programlarından birine itmişti. Negatif faiz politikası ve devasa tahvil alımlarıyla ekonomiyi canlandırmaya çalışan merkez bankası, ancak son dönemde enflasyonun ivme kazanmasıyla normalleşme adımları atabiliyor. Mart 2024'te 17 yıl aradan sonra ilk faiz artırımını gerçekleştiren BOJ, politika faizini yüzde 0-0,1 aralığına çekmişti. Ardından Temmuz ayında yapılan toplantıda faiz yüzde 0,25'e yükseltildi. Şimdi gözler Aralık veya Ocak toplantılarında yapılabilecek yeni bir artırımda.
Anket, tüketicilerin fiyat artışlarını daha güçlü hissettiğini ortaya koyuyor. Özellikle gıda, enerji ve konut gibi temel harcama kalemlerinde yaşanan artışlar, hane bütçelerini olumsuz etkiliyor. Bu durum, enflasyon beklentisini yukarı çekerken, BOJ'un da enflasyonun kalıcı olabileceği endişesini artırıyor. Merkez Bankası Başkanı Kazuo Ueda, yaptığı son açıklamalarda, verilere bağlı olarak faiz artırımına devam edebileceklerini belirtti.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Japonya'nın faiz artırımları, küresel finans piyasalarında yakından takip ediliyor. Uzun süre düşük faiz ortamında fonlanan carry trade işlemleri, yenin değer kazanmasına ve Asya piyasalarında dalgalanmalara yol açabiliyor. Ayrıca, Japonya'nın ABD ve Avrupa ile aynı yönde hareket etmesi, gelişmiş ülkelerdeki parasal sıkılaştırma döngüsünün küresel talebi daha da yavaşlatabileceği endişesini doğuruyor. Asya'nın ikinci büyük ekonomisi olan Japonya'daki bu gelişmeler, Çin ve Güney Kore gibi diğer büyük ekonomileri de dolaylı olarak etkiliyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Japonya Merkez Bankası'nın faiz artırımı kararları, küresel fon akışları ve döviz kurları üzerinde etkili olabileceğinden Türkiye açısından da önem taşıyor. BOJ'un sıkılaşma adımları, gelişmekte olan ülkelere yönelen sermaye akımlarını azaltabilir; bu da Türkiye gibi cari açık veren ülkelerde finansman koşullarını zorlaştırabilir. Ayrıca, yenin değer kazanması TL karşısında dolaylı baskı yaratabilir. Türkiye'nin ihracat pazarları açısından ise, Japonya'daki büyüme yavaşlaması talebi olumsuz etkileyebilir. Ancak, Türkiye'nin Japonya ile doğrudan ticaret hacmi sınırlı olduğundan etki daha çok küresel piyasa kanalıyla gerçekleşecektir.
