Japonya Başbakanı Sanae Takaichi, selefi ve siyasi kahramanı Şinzo Abe'nin suikasta uğramasının ardından, onun mirasını kendi milliyetçi gündemi için bir kalkan olarak kullanıyor. Abe'nin 2022'de öldürülmesiyle boşalan liderlik koltuğuna oturan Takaichi, savunma harcamalarını artırmak, anayasanın pasifist 9. maddesini revize etmek ve ekonomide daha müdahaleci bir çizgi izlemek için Abe'nin popülaritesinden yararlanıyor. Tokyo'da düzenlenen bir anma töreninde yaptığı konuşmada, "Abe-san'ın hayalini gerçekleştirmek benim görevim" diyen Takaichi, ülkenin Soğuk Savaş sonrası en kapsamlı askeri genişlemesine imza atıyor.
Abe'nin Mirası ve Takaichi'nin Yükselişi
Şinzo Abe, Japonya'nın savaş sonrası dönemdeki en uzun süreli başbakanı olarak, ülkeyi ekonomik durgunluktan kurtarmak için "Abenomics" adı verilen agresif para politikaları ve yapısal reformlar başlatmıştı. Takaichi, Abe'nin danışmanı olarak görev yaparken, onun milliyetçi söylemlerini ve güçlü liderlik anlayışını benimsedi. Seçim kampanyasında "Japonya'yı yeniden büyük yapmak" sloganını kullanan Takaichi, Abe'nin tamamlayamadığı anayasa değişikliğini tamamlama sözü verdi. Anketlere göre halkın %60'ı anayasa değişikliğine sıcak bakmasa da, Takaichi meclisteki milliyetçi koalisyonun desteğiyle bu hedefe kilitlenmiş durumda.
Ekonomi cephesinde ise Takaichi, Abe döneminde uygulanan "Abenomics"i daha da ileriye taşıyarak, devletin piyasaya müdahalesini artıran politikalar izliyor. Japon Yen'inin değer kaybını durdurmak için merkez bankasına baskı yapan başbakan, aynı zamanda savunma harcamalarını GSYİH'nın %2'sine çıkarma planını hızlandırdı. Bu, Japonya'nın 2027 yılına kadar NATO standartlarına yaklaşması anlamına geliyor. Uzmanlar, bu politikaların ülkenin borç yükünü daha da artırabileceği uyarısında bulunuyor.
Asya'da Yeni Güç Dengeleri
Takaichi'nin milliyetçi ajandası, özellikle Çin ve Güney Kore ile ilişkilerde gerginliğe yol açıyor. Japonya, Çin'in Güney Çin Denizi'ndeki genişlemesine karşılık olarak, ABD ile ittifakını güçlendirirken, Pasifik Adaları'na yardım paketlerini artırıyor. Takaichi, geçtiğimiz ay düzenlenen Quad zirvesinde, "Özgür ve Açık Hint-Pasifik" vizyonunu savunarak, Çin'siz bir tedarik zinciri ağı kurulması çağrısı yaptı. Güney Kore ise Japonya'nın tarihsel revizyonizminden endişe duyuyor; özellikle Abe döneminde yükselen milliyetçi söylemler, iki ülke arasındaki ticari ve diplomatik ilişkileri zora sokmuştu. Takaichi'nin Abe'nin anısına düzenlediği devlet törenleri, Kore yarımadasında olumsuz yankı buluyor.
Küresel ölçekte, Japonya'nın askeri güçlenmesi, ABD'nin Asya'da Çin'e karşı bir denge unsuru olarak desteklediği bir strateji olsa da, bölge ülkeleri arasında silahlanma yarışını tetikleme riski taşıyor. Japonya'nın savunma bütçesini 2028'e kadar iki katına çıkarma hedefi, Güney Kore ve Tayvan'ın da benzer adımlar atmasına yol açabilir. Bu durum, Doğu Asya'da istikrarsızlığı artırabilir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Japonya'nın bu dönüşümü, Türkiye için doğrudan bir etkiden ziyade dolaylı sonuçlar doğurabilir. Öncelikle, Japonya'nın savunma harcamalarını artırması, küresel savunma sanayiinde yeni iş birlikleri penceresi açıyor. Türkiye'nin insansız hava aracı (İHA) teknolojisindeki başarısı, Japonya'nın ilgisini çekebilir; ancak Ankara-Tokyo ilişkileri şu an için sınırlı düzeyde. Bölgesel olarak, Asya-Pasifik'teki gerginlikler, Türkiye'nin enerji ve ticaret rotalarını (örneğin Orta Koridor) etkileyebilir. Ayrıca, Japonya'nın milliyetçi bir rotaya yönelmesi, küresel çapta otoriter eğilimleri güçlendirme riski taşıyor; bu da Türkiye'nin demokrasi ve insan hakları alanındaki uluslararası pozisyonunu dolaylı olarak etkileyebilir. Türkiye, bu gelişmeleri yakından izlemeli ve çok kutuplu dünyada manevra kabiliyetini korumalıdır.
