İngiliz ünlü şef Jamie Oliver'ın (51) sakız çiğnemeye yönelik yasa çağrısı, dünyada sakız satışını yasaklayan nadir ülkelerden Singapur'da beklenmedik bir yankı uyandırdı. Cumartesi günü İngiliz The Telegraph gazetesinin yayımladığı röportajda Oliver, keşke bir şeyi yasaklayabilseydim dediği soruya, sakız diye yanıt verdi. Bu açıklama, 1992'den beri sakız satışını yasaklayan Singapur halkıyla adeta birebir örtüştü ve sosyal medyada kısa sürede gündem oldu.
Jamie Oliver'ın sakız yasağı gerekçesi ne?
Röportajda Oliver, sakızın çevreye verdiği zarara dikkat çekti. Ünlü şef, sakızların plastik içerdiğini ve doğada çözünmesinin yıllar aldığını belirterek, yasaklanması gerektiğini savundu. Oliver'ın bu açıklaması, özellikle çevre bilincinin yüksek olduğu Singapur'da büyük takdir topladı. Singapurlular, ülkelerinin 30 yılı aşkın süredir uyguladığı sakız yasağının ne kadar ileri görüşlü bir karar olduğunu vurgulayan paylaşımlar yaptı.
Singapur, 1992 yılında sakız satışını yasaklayan ilk ülke olmuştu. O dönemde yasağın gerekçesi, sakızların metro kapılarını tıkaması ve kamuya ait alanlarda temizlik sorunlarına yol açmasıydı. Yasağın kapsamı, 2004 yılında terapötik sakızların eczanelerde satışına izin verilecek şekilde gevşetilmişti. Ancak genel sakız ticareti hâlâ yasak. Bu durum, Singapur'u dünyada sakız konusunda en katı kurallara sahip ülkelerden biri yapıyor.
Oliver'ın açıklaması, Singapur'un yasağını savunanlar için bir haklılık payı olarak görülürken, diğer yandan bu yasağın bireysel özgürlükler açısından tartışmalı olduğunu savunanlar da eksik değil. Ancak Oliver'ın çevre odaklı yaklaşımı, özellikle genç neslin sakız tüketimine karşı farkındalık yaratması açısından önemli bir adım olarak değerlendiriliyor.
Küresel boyutta sakız yasağı tartışmaları
Jamie Oliver'ın bu çıkışı, sakız yasağının yalnızca Singapur'a özgü bir uygulama olmadığını hatırlattı. Dünya genelinde sakız çiğnemenin çevresel etkileri uzun süredir tartışılıyor. Sakızların içeriğindeki sentetik polimerler, doğada çözünmeyen maddeler arasında yer alıyor. Birçok şehir, kaldırımlardaki sakız lekeleriyle mücadele etmek için büyük bütçeler ayırıyor. Örneğin, Londra'nın Oxford Caddesi'nde her yıl binlerce sakız lekesinin temizlenmesi için milyonlarca sterlin harcanıyor.
Bu bağlamda Oliver'ın önerisi, yalnızca Singapur'da değil, çevre duyarlılığı yüksek diğer ülkelerde de ilgiyle karşılandı. Bazı uzmanlar, sakız yasağının tek başına çözüm olmadığını, biyolojik olarak parçalanabilir sakız üretiminin teşvik edilmesi gerektiğini savunuyor. Diğer yandan, sakız endüstrisi milyarlarca dolarlık bir pazar oluşturuyor; bu nedenle üretici firmaların olası bir yasak karşısında nasıl bir tutum alacağı merak konusu.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye'de sakız tüketimi yaygın olmakla birlikte, böyle bir yasak gündemde değil. Ancak Jamie Oliver'ın bu çıkışı, Türk kamuoyunda da çevre bilinci açısından tartışma başlatabilir. Türkiye'nin plastik atık yönetimi ve çevre kirliliğiyle mücadelesi göz önüne alındığında, sakız gibi doğada kolay çözünmeyen maddelerin ayak izi üzerinde durulması faydalı olabilir. Öte yandan Türkiye'nin ihracat pazarları arasında yer alan Singapur ile ticari ilişkileri göz önüne alındığında, bu tür bir yasağın Türk sakız üreticilerini etkilemesi beklenmez; zaten Singapur'a sakız ihracatı yok denecek kadar azdır. Bu haber, Türkiye'deki çevre politikalarına yenilikçi fikirler sunabilecek nitelikte bir örnek olarak değerlendirilebilir.
