İtalya Savunma Bakanı Guido Crosetto, Avrupa'nın artan güvenlik tehditleri karşısında kendisini savunabilmesi için Avrupa Birliği (AB) sınırlarının ötesine geçen yeni bir askeri ittifak kurması gerektiğini belirtti. Crosetto, bu açıklamayı 27 Şubat 2025'te Roma'da düzenlenen bir güvenlik konferansında yaptı. Bakan, mevcut AB savunma yapılanmasının yetersiz kaldığını ve Avrupa'nın stratejik özerklik hedefine ulaşması için daha kapsamlı bir işbirliği mekanizmasına ihtiyaç duyulduğunu vurguladı. Crosetto'nun önerisi, Ukrayna savaşının ardından Avrupa güvenlik mimarisinin yeniden şekillendiği bir dönemde geldi.
Gelişmenin arka planı: Avrupa savunmasında yeni arayışlar
İtalya Savunma Bakanı Crosetto, konuşmasında "Avrupa'nın kendi güvenliğini sağlamak için sadece AB üyesi devletleri değil, Birleşik Krallık, Norveç ve Türkiye gibi stratejik ortakları da içeren yeni bir savunma ittifakı kurması şart" dedi. Bu öneri, Avrupa'nın NATO'ya olan bağımlılığını azaltma ve kendi savunma kapasitesini artırma çabalarının bir parçası olarak değerlendiriliyor. Özellikle ABD'nin Avrupa'daki askeri varlığını azaltma sinyalleri ve Rusya'nın Ukrayna'daki saldırgan tutumu, Avrupalı liderleri alternatif güvenlik düzenlemeleri aramaya itiyor. Crosetto, "NATO hala Avrupa savunmasının temel taşı, ancak Avrupa'nın kendi ayakları üzerinde durabilmesi için ek bir yapıya ihtiyacımız var" ifadelerini kullandı.
İtalya'nın bu girişimi, özellikle Fransa ve Almanya'nın Avrupa savunma entegrasyonuna yönelik daha önceki önerileriyle benzerlik taşıyor. Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, uzun süredir "Avrupa stratejik özerkliği" kavramını savunurken, Almanya'nın tartışmaları daha temkinli bir şekilde yürüttüğü biliniyor. Ancak İtalya'nın önerisindeki en dikkat çekici unsur, ittifaka AB üyesi olmayan ülkelerin de dahil edilmesi. Bu, özellikle İngiltere'nin Brexit sonrası Avrupa güvenlik yapısına yeniden entegre olmasına kapı aralıyor.
Bölgesel ve küresel boyut: Transatlantik ilişkilerde yeni denklem
Crosetto'nun önerisi, ABD Başkanı Donald Trump'ın NATO'nun Avrupa kanadına yönelik eleştirileri ve savunma harcamalarının artırılması talepleriyle aynı döneme denk geliyor. Uzmanlar, Avrupa'nın kendi savunma yapısını güçlendirme çabalarının, transatlantik ittifakı zayıflatmaktan çok tamamlayıcı bir rol oynayabileceği görüşünde. Ancak bu tür bir girişim, AB içinde de farklı yorumlanıyor. Doğu Avrupa ülkeleri, Rusya tehdidine karşı NATO'nun ABD liderliğindeki caydırıcılığını vazgeçilmez görürken, Batı Avrupa ülkeleri daha fazla stratejik özerklikten yana. İtalya'nın İngiltere ve Türkiye'yi de kapsayan bir ittifak önerisi, Akdeniz'deki güvenlik dinamiklerini de etkileyebilir. Özellikle Libya, Sahra Altı Afrika ve Orta Doğu'daki krizlerde Avrupa'nın daha etkin bir rol oynaması bekleniyor.
Crosetto, konferansta yaptığı konuşmada, "Yeni ittifak, Avrupa'nın savunma sanayiini entegre etmeli, ortak askeri tatbikatlar düzenlemeli ve kriz bölgelerinde hızlı müdahale kapasitesi oluşturmalıdır" dedi. Bu kapsamda, mevcut AB Savaş Grupları'nın daha işlevsel hale getirilmesi ve Avrupa Savunma Fonu'nun genişletilmesi gibi somut adımlar da değerlendiriliyor. Ancak İtalya'nın önerisinin henüz resmi bir teklif olarak AB ya da NATO gündemine taşınmadığı, daha ziyade bir "fikir öncülüğü" olarak algılanması gerektiği belirtiliyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
İtalya'nın önerisi, Türkiye'nin Avrupa güvenlik mimarisindeki konumunu yeniden gündeme getiriyor. Türkiye, NATO'nun önemli bir üyesi olmasına rağmen AB savunma yapılanmalarının dışında tutuluyor. Crosetto'nun Türkiye'yi açıkça zikretmesi, Ankara'nın Avrupa güvenliğindeki kritik rolünün kabulü anlamına geliyor. Böyle bir ittifak, Türkiye'nin AB ile savunma işbirliğini derinleştirmesi ve Doğu Akdeniz, Orta Doğu ve Afrika'daki nüfuzunu artırması için bir fırsat olabilir. Ancak Türkiye'nin Kıbrıs, Ege ve terörle mücadele gibi konulardaki hassasiyetleri, bu tür bir yapıya katılımını karmaşıklaştırabilir. Ankara'nın, özellikle Yunanistan ve GKRY'nin veto yetkisi olmayan bir mekanizma talep etmesi muhtemel. Sonuç olarak, İtalya'nın girişimi Türkiye için hem stratejik avantaj hem de diplomatik meydan okuma içeriyor.
