İsviçre Rekabet Komisyonu (WEKO), ABD merkezli teknoloji devi Google'a karı Android işletim sisteminde varsayılan arama motoru uygulaması nedeniyle soruşturma başlattı. İsviçreli düzenleyici kurum, Alphabet şirketinin mobil cihazlarda rekabeti bozucu uygulamalar yaptığı gerekçesiyle inceleme başlattı. Soruşturmanın merkezinde, Google'ın Android üreticilerine kendi arama motorunu önceden yüklemeleri karşılığında mali teşvikler sağlaması ve rakip arama motorlarının cihazlara erişimini kısıtlaması yer alıyor. WEKO, bu uygulamaların tüketici seçimini sınırladığını ve dijital pazarda adil rekabeti engellediğini değerlendiriyor. Soruşturma kapsamında Google'ın antitröst ihlalleri yapıp yapmadığı yakından incelenecek.
Arka Plan: Google'a Yönelik Küresel Antitröst Baskıları
Google, dünya genelinde birçok ülkede benzer rekabet soruşturmalarıyla karşı karşıya. Avrupa Birliği, 2018 yılında Android işletim sistemiyle ilgili rekabet ihlalleri nedeniyle Google'a 4.3 milyar euro para cezası kesmişti. AB Komisyonu, Google'ın akıllı telefon üreticilerine kendi arama motoru ve Chrome tarayıcısını önceden yüklemeleri karşılığında ödemeler yaparak rakiplerini dışarıda bıraktığına hükmetmişti. WEKO'nun soruşturması, AB kararlarını emsal alarak İsviçre pazarındaki etkileri değerlendiriyor. İsviçre, AB üyesi olmamasına rağmen, dijital pazarlarda rekabeti korumak amacıyla benzer düzenleyici adımlar atıyor. Google ise Android işletim sisteminin açık kaynak kodlu olduğunu ve üreticilere esneklik sağladığını savunuyor. Şirket, kullanıcıların ayarlardan kolayca varsayılan arama motorunu değiştirebildiğini ve bu nedenle rekabeti kısıtlayıcı bir durum olmadığını belirtiyor. Ancak düzenleyiciler, uygulamanın pratikte kullanıcıların varsayılanı değiştirme olasılığını düşürdüğünü ve Google'ın pazar hakimiyetini pekiştirdiğini iddia ediyor.
Küresel ve Bölgesel Boyut: Dijital Pazarların Düzenlenmesinde Yeni Dalga
WEKO'nun soruşturması, dijital pazarlarda rekabetin korunmasına yönelik artan küresel eğilimin bir parçası. AB, Dijital Piyasalar Yasası (DMA) ile büyük teknoloji şirketlerine yeni yükümlülükler getirirken, ABD ve diğer ülkeler de benzer düzenlemeler üzerinde çalışıyor. İsviçre'nin adımı, AB dışındaki ülkelerin de Avrupa'daki antitröst kararlarını referans alarak kendi pazarlarını korumaya çalıştığını gösteriyor. Google'ın Android işletim sistemi, dünya çapındaki akıllı telefonların yaklaşık yüzde 70'inde kullanılıyor. Bu durum, Google'ın arama motorunun varsayılan olarak ayarlanmasının küresel arama pazarında önemli bir avantaj sağladığını ortaya koyuyor. Rakip arama motorları, özellikle DuckDuckGo gibi gizlilik odaklı platformlar, bu uygulamanın rekabeti bozduğunu ve kullanıcıların seçeneklerini kısıtladığını savunuyor. Soruşturma sonucunda WEKO'nun Google'a ceza kesmesi veya iş modelinde değişiklik yapmasını talep etmesi bekleniyor. Karar, diğer Avrupa ülkeleri ve İsviçre'deki dijital pazar düzenleme çabaları için emsal niteliği taşıyabilir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
İsviçre'nin Google'a yönelik soruşturması, Türkiye'deki dijital pazar düzenlemeleri açısından da önemli bir örnek teşkil ediyor. Türkiye, Rekabet Kurumu aracılığıyla Google'a daha önce benzer gerekçelerle soruşturmalar açmış ve cezalar kesmişti. Android işletim sistemindeki varsayılan arama motoru uygulaması, Türkiye'de de rekabet endişelerine yol açmıştı. Bu gelişme, Türkiye'nin Avrupa düzenleyici çerçevesine uyum sağlama çabalarını ve dijital pazarlarda adil rekabeti sağlama hedefini destekliyor. Ayrıca, Türkiye'deki teknoloji şirketleri ve yerli arama motorları için rekabetçi bir ortamın oluşmasına katkıda bulunabilir. Küresel ölçekte teknoloji devlerinin denetlenmesi, Türkiye gibi gelişmekte olan ülkelerin dijital egemenliklerini güçlendirme stratejileriyle de örtüşüyor. Bu nedenle, soruşturma sonucunun Türkiye'deki benzer düzenlemelere emsal teşkil etmesi muhtemel.
