İsviçre'de pazar günü yapılan referandumda, aşırı sağcı İsviçre Halk Partisi'nin (SVP) ülke nüfusunu 10 milyonla sınırlamayı öngören tartışmalı girişimi, seçmenlerin yaklaşık yüzde 55'inin hayır oyu kullanmasıyla reddedildi. Sandıkların kapanmasının ardından GfS.bern enstitüsü tarafından yayımlanan ilk projeksiyonlar, girişimin geniş bir koalisyon tarafından engellendiğini gösteriyor. SVP'nin "sürdürülebilirlik" ve "aşırı kalabalıklaşma" gerekçesiyle başlattığı kampanya, ülkedeki 8,9 milyonluk nüfusun 10 milyona ulaştığında otomatik olarak sığınmacı ve göçmen kabulünün durdurulmasını hedefliyordu. Ancak ekonomi çevreleri ve insan hakları örgütleri, bu adımın İsviçre'nin demografik ve ekonomik geleceğine darbe vuracağı uyarısında bulundu.
Gelişmenin arka planı
SVP'nin referandum girişimi, İsviçre'de yabancı düşmanlığı ve göç karşıtlığının yükseldiği bir dönemde gündeme geldi. Parti, İsviçre'nin dünyadaki en yüksek yabancı nüfus oranlarından birine sahip olduğunu savunarak, ülkenin altyapısının ve doğal kaynaklarının bu nüfus artışını kaldıramayacağını iddia etti. SVP'ye göre, 2000 yılında 7,2 milyon olan nüfusun 2050 yılına kadar 11,5 milyona ulaşması bekleniyor. Referandum kampanyasında SVP, özellikle kentsel bölgelerde konut kıtlığı, trafik sıkışıklığı ve eğitim sistemindeki baskıya dikkat çekti. Ancak karşı kampanyada yer alan sosyal demokrat partiler, sendikalar ve iş dünyası temsilcileri, bu girişimin İsviçre ekonomisinin büyük ölçüde bağımlı olduğu nitelikli iş gücünü ve uluslararası yetenekleri ülkeden uzaklaştıracağını vurguladı. İsviçre Federal Hükümeti de girişime karşı çıkarak, nüfus sınırlamasının anayasal hakları ihlal edeceğini ve AB ile serbest dolaşım anlaşmalarını tehlikeye atacağını belirtti.
Referandum süreci boyunca yapılan anketler, SVP'nin önerisinin başlangıçta yüzde 40 civarında destek bulduğunu, ancak kampanyanın ilerleyen haftalarında bu oranın düştüğünü gösteriyor. Özellikle genç seçmenler ve kentli nüfus arasında girişime tepki büyük oldu. SVP lideri Marcel Dettling, sonuçların açıklanmasının ardından yaptığı açıklamada, "İsviçre halkı bugün bir uyarıyı görmezden geldi, ancak sorunlar ortadan kalkmadı" diyerek konuyu gündemde tutacaklarını ima etti. Buna karşılık, Göçmenlik Karşıtı Koalisyon sözcüsü Sarah Keller, "Bu, İsviçre'nin açık ve hoşgörülü bir toplum olma iradesinin zaferidir" dedi.
Bölgesel ve küresel boyut
İsviçre'nin bu referandumu, Avrupa genelinde yükselen milliyetçilik ve göç karşıtı söylemlere karşı önemli bir test niteliği taşıyor. İsviçre, AB üyesi olmamasına rağmen, serbest dolaşım anlaşmaları sayesinde AB vatandaşlarına kolaylık sağlıyor. SVP'nin girişiminin reddedilmesi, benzer politikaların diğer Avrupa ülkelerinde de meşruiyet kazanmasının önüne geçebilir. Öte yandan, İsviçre'nin yabancı nüfus oranı yüzde 25 ile dünyada en yüksek olanlardan biri. Bu nüfusun büyük bir kısmı komşu ülkelerden gelen yüksek vasıflı iş gücünden oluşuyor. Referandumun reddi, İsviçre'nin küresel rekabette insan kaynağı çekme politikasının devam edeceği anlamına geliyor. Ekonomistler, nüfus sınırlamasının gayrisafi yurt içi hasılada yıllık yüzde 0,5 oranında düşüşe neden olabileceğini hesaplamıştı. Ayrıca Birleşmiş Milletler Mülteci Ajansı gibi uluslararası kuruluşlar, bu tür girişimlerin insan hakları ihlallerine yol açabileceğini belirtmişti. Sonuç olarak, İsviçre'deki bu gelişme, popülist dalgaya karşı demokratik süreçlerin işlediğini göstermesi bakımından dünya genelinde örnek olarak gösterilebilir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
İsviçre'nin nüfus sınırlamasını reddetmesi, Türkiye'nin AB ile ilişkileri ve Avrupa'da yaşayan Türk vatandaşları açısından dolaylı etkiler doğurabilir. İsviçre'de yaşayan yaklaşık 70 bin Türk kökenli nüfus, bu girişimin reddedilmesiyle olası bir ayrımcı uygulamadan kurtulmuş oldu. Ayrıca, SVP gibi göçmen karşıtı partilerin Avrupa genelinde güç kazanması, Türkiye'nin AB ile vize serbestisi ve Geri Kabul Anlaşması müzakerelerinde elini zayıflatabilirdi. Referandum sonucu, Avrupa'daki popülist dalganın sandıkta durdurulabileceğini gösterdiği için, Türkiye'nin Avrupa kamuoyunda daha ılımlı bir ortam bulmasına katkı sağlayabilir. Öte yandan, İsviçre'nin göçmen politikasındaki bu başarısız girişim, Türkiye'nin kendi demografik ve göçle ilgili politikalarını şekillendirirken, sınırlama yerine entegrasyon ve uyum modellerine odaklanması gerektiğini hatırlatıyor.
