İsviçre'de pazar günü yapılan referandumda, aşırı sağcı İsviçre Halk Partisi'nin (SVP/UDC) ülke nüfusunun 10 milyon kişiyle sınırlandırılmasını öngören girişimi, seçmenlerin yaklaşık yüzde 55'inin 'hayır' oyu kullanmasıyla reddedildi. Kesin olmayan ilk sonuçlara göre, 'Sürdürülebilir Nüfus Girişimi' olarak adlandırılan öneri, 26 kantonun çoğunda kabul görmedi. İsviçre'nin yaklaşık 8,7 milyon olan mevcut nüfusu, son yıllarda özellikle Avrupa Birliği ülkelerinden gelen göçle hızla artmış, bu da konut kıtlığı, altyapı baskısı ve ücretlerde durgunluk gibi sorunları beraberinde getirmişti. Referandum, ülkenin göç politikasına yönelik tartışmaları yeniden alevlendirdi.
Girişimin Arka Planı ve İçeriği
İsviçre Halk Partisi tarafından hazırlanan girişim, ülke nüfusu 10 milyona ulaştığında hükümetin derhal önlem almasını zorunlu kılıyordu. Bu önlemler arasında sığınma hakkının kısıtlanması, aile birleşiminin zorlaştırılması ve AB vatandaşlarının serbest dolaşım hakkının askıya alınması için Brüksel ile müzakerelerin başlatılması yer alıyordu. Parti, özellikle kentsel bölgelerde artan kira fiyatları, aşırı kalabalık toplu taşıma ve çevre tahribatını gerekçe gösterirken, girişimin 'İsviçre'nin yaşam kalitesini korumak' için gerekli olduğunu savundu. Karşı kampanya ise girişimin ekonomik zarara yol açacağını, işgücü açığını derinleştireceğini ve ülkenin uluslararası itibarını zedeleyeceğini belirtti. Federal hükümet ve parlamento da girişimi reddederek, mevcut göç politikasının yeterli olduğunu ve bu tür bir sınırlamanın AB ile ilişkileri tehlikeye atacağını ifade etti.
Referandum sonuçları, SVP'nin güçlü olduğu kırsal kantonlarda bile 'evet' oylarının yetersiz kaldığını gösterdi. En yüksek destek, yüzde 45 ile parti kalesi sayılan Schwyz ve Appenzell Innerrhoden kantonlarında görülürken, Cenevre, Vaud ve Basel-Stadt gibi kentsel kantonlarda 'hayır' oyları yüzde 70'in üzerine çıktı. Katılım oranı ise yüzde 45 olarak kaydedildi.
Bölgesel ve Küresel Boyut
İsviçre'nin bu referandumu, Avrupa genelinde yükselen göçmen karşıtı söylemlerin bir yansıması olarak görülüyor. Parti lideri Marco Chiesa, sonuçları kabul etmekle birlikte, 'Mücadeleye devam edeceğiz. İsviçre halkı kontrolsüz göçün bedelini her gün ödüyor' dedi. Ancak uzmanlar, bu girişimin reddinin İsviçre'nin AB ile imzaladığı serbest dolaşım anlaşmasını koruma açısından kritik olduğunu belirtiyor. Zira anlaşma, İsviçre ekonomisinin AB pazarına entegrasyonunun temel taşlarından biri. İsviçre'nin nüfus artışı büyük ölçüde AB ülkelerinden gelen işçilere dayanırken, bu durum özellikle ilaç, finans ve teknoloji sektörlerinde nitelikli işgücü açığını kapatmada hayati rol oynuyor. Öte yandan, referandumun sonucu, İsviçre'nin uluslararası kuruluşlarla (BM, Kızılhaç) etkileşimini ve insani yardım geleneğini de vurguluyor. İsviçre, yıllardır yüksek yaşam standartları ve düşük işsizlik oranıyla göçmenler için cazip bir ülke olmayı sürdürüyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
İsviçre'de aşırı sağın nüfus sınırlama girişiminin reddedilmesi, Türkiye'nin AB ile ilişkileri ve 2016 Göç Mutabakatı bağlamında dolaylı etkiler taşıyor. İsviçre, AB ile serbest dolaşım anlaşmasını sürdürerek, AB'nin göç politikalarına paralel bir çizgide kalmayı tercih etti. Bu durum, Türkiye'nin AB üyelik sürecinde vize serbestisi ve Geri Kabul Anlaşması gibi konularda İsviçre'nin de dahil olduğu Schengen alanının genişlemesi açısından olumlu. Ayrıca, İsviçre'de yaşayan yaklaşık 70 bin Türk kökenli vatandaş, referandumun reddinden memnuniyet duyacaktır; zira girişim kabul edilseydi, aile birleşimi ve göç koşulları sertleşecekti. Küresel ölçekte ise, demokratik bir ülkede aşırı sağın popülist çözümlerinin seçmen tarafından reddedilmesi, benzer eğilimlerin Avrupa'da yayılmasını yavaşlatıcı bir sinyal olarak değerlendirilebilir. Türkiye, göç yönetimi konusunda İsviçre gibi ülkelerin uygulamalarını yakından takip etmektedir.
