İsviçre'de 30 Eylül 2024 Pazar günü düzenlenen referandumda, ülke nüfusunun 10 milyon kişiyle sınırlandırılmasını öngören anayasa değişikliği teklifi reddedildi. Resmi sonuçlara göre, sandığa gidenlerin yüzde 54'ü 'hayır' oyu kullanırken, yüzde 46'sı 'evet' dedi. Katılım oranı yüzde 47 olarak kaydedildi. Teklif, aşırı sağcı İsviçre Halk Partisi (SVP) tarafından hazırlanmıştı ve İsviçre'nin 2050 yılına kadar nüfusunun 10 milyonu geçmemesini hedefliyordu. Ancak seçmenler, bu tür bir sınırlamanın ekonomik büyüme ve işgücü piyasası üzerinde olumsuz etkiler yaratacağı gerekçesiyle teklifi reddetti.
Referandumun arka planı
SVP'nin 'Nüfus freni' adını verdiği girişim, İsviçre'nin artan nüfusu ve buna bağlı olarak ortaya çıkan konut kıtlığı, altyapı sorunları ve çevresel baskılara bir çözüm olarak sunulmuştu. Parti, özellikle göçün kontrol altına alınması gerektiğini savunuyordu. Ancak hükümet ve iş dünyası temsilcileri, nüfus sınırlamasının ekonomik büyümeyi durduracağını ve nitelikli işgücü açığı yaratacağını belirterek teklife karşı çıktı. İsviçre'nin şu anki nüfusu yaklaşık 8,9 milyon. Ülke, son yıllarda özellikle AB vatandaşlarının serbest dolaşım hakkı kapsamında gelen göçmenlerle nüfus artışı yaşadı. SVP, bu durumun ülkenin kaynaklarını zorladığını iddia ediyor. Ancak karşı kampanya, sınırlamanın İsviçre'nin uluslararası rekabet gücünü zayıflatacağını ve demografik yaşlanma sorununu derinleştireceğini vurguladı.
Referandum öncesinde yapılan anketler, sonuçların başa baş geçeceğini gösteriyordu. SVP'nin güçlü kampanyasına rağmen, halkın çoğunluğu özgürlükçü değerlere ve ekonomik çıkarlara öncelik verdi. İsviçre'de referandumlar sık sık düzenleniyor ve doğrudan demokrasinin önemli bir aracı olarak görülüyor. Bu referandumda da seçmenler, uzun vadeli nüfus politikası konusunda net bir tercih ortaya koydu.
Avrupa ve küresel bağlam
İsviçre'nin bu referandumu, Avrupa genelinde artan göç karşıtlığı ve nüfus politikaları tartışmalarının bir yansıması olarak değerlendirilebilir. Birçok Avrupa ülkesinde, özellikle aşırı sağ partiler, nüfus artışı ve göçü sınırlamaya yönelik benzer girişimlerde bulunuyor. Ancak İsviçre örneği, bu tür önlemlerin ekonomik gerekçelerle reddedilebileceğini gösteriyor. İsviçre, AB üyesi olmamasına rağmen, AB ile serbest dolaşım anlaşması bulunuyor ve bu anlaşma, ülkeye gelen yabancı işgücünün büyük bir kısmını oluşturuyor. Referandumun reddedilmesi, İsviçre'nin AB ile ilişkilerinde mevcut statükoyu koruma yönünde bir işaret olarak okunabilir. Öte yandan, küresel ölçekte birçok ülke yaşlanan nüfus ve işgücü açığı sorunlarıyla karşı karşıya. İsviçre'nin bu kararı, nüfus artışının beraberinde getirdiği zorluklara rağmen, ekonomik dinamizmi koruma önceliğine işaret ediyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
İsviçre'de nüfus sınırlamasının reddedilmesi, Türkiye'nin Avrupa ülkeleriyle ilişkileri bağlamında dolaylı da olsa önemli bir sinyal. İsviçre'de yaşayan yaklaşık 70 bin Türk vatandaşı bulunuyor ve Türkiye, İsviçre'nin önemli ticaret ortaklarından biri. Referandumun reddedilmesi, göçmen karşıtı politikaların Avrupa'da her zaman kabul görmediğini gösteriyor. Bu, Ankara'nın Avrupa'daki Türk diasporasının haklarını koruma ve Avrupa ile göç anlaşmalarını sürdürme çabaları açısından olumlu bir gelişme. Ayrıca, İsviçre'nin AB ile serbest dolaşım anlaşmasını koruması, Türkiye'nin AB ile vize serbestisi müzakereleri için de bir referans oluşturabilir. Ekonomik olarak ise, İsviçre'nin açık bir nüfus politikası izlemesi, Türk ihracatçıları için istikrarlı bir pazar anlamına geliyor.
