İsviçre'de yapılan yeni bir akademik çalışma, yapay zeka (YZ) teknolojilerinin özellikle giriş seviyesi iş ilanlarını önemli ölçüde azalttığını ortaya koydu. Zürih Üniversitesi ve St. Gallen Üniversitesi tarafından ortaklaşa yürütülen araştırma, 2019-2023 yılları arasında İsviçre'nin dört büyük şehrindeki (Zürih, Basel, Cenevre ve Bern) çevrimiçi iş ilanlarını analiz etti. Bulgulara göre, özellikle yazılım, muhasebe, müşteri hizmetleri ve veri girişi gibi rutin ve analitik beceriler gerektiren alanlardaki genç iş arayanlara yönelik pozisyonlarda %20'ye varan düşüş yaşandı.
Araştırmanın yöntemi ve detayları
Araştırmacılar, iş ilanlarını doğal dil işleme (NLP) algoritmaları kullanarak kategorize etti. Genç iş arayanlar (28 yaş altı) için çıkan ilanların, deneyimli profesyonellere kıyasla çok daha hızlı azaldığı tespit edildi. Özellikle bankacılık, sigortacılık ve danışmanlık sektörlerinde, YZ tabanlı otomasyonun temel analiz raporları yazma, müşteri taleplerini işleme gibi görevleri devralmasının ilan düşüşünde belirleyici olduğu vurgulandı. Çalışmanın başyazarı Dr. Monika Weber, 'YZ, şirketlerin daha az deneyimli çalışanı işe almasına olanak tanıyarak maliyetleri düşürüyor, ancak bu durum gençlerin kariyer basamaklarının ilk adımına erişimini zorlaştırıyor' yorumunda bulundu.
Küresel bağlam ve sektörel etkiler
Bu eğilim sadece İsviçre'ye özgü değil. Dünya Ekonomik Forumu'nun 2023 raporuna göre, küresel ölçekte YZ ve otomasyonun 2025 yılına kadar 85 milyon işi ortadan kaldırması, ancak 97 milyon yeni iş yaratması bekleniyor. Ancak bu yeni roller genellikle ileri düzey teknik beceriler gerektiriyor. İsviçre örneğinde, YZ'nin özellikle staj ve yeni mezun programlarını azalttığı görülüyor. Teknoloji firmaları yerine getirilemeyen talepleri karşılamak için YZ çözümlerine yönelirken, genç işsizliği oranının İsviçre'de %2,3'ten %3,1'e yükseldiği belirtiliyor. Araştırma, YZ'nin iş piyasasındaki dönüştürücü etkisinin sadece İsviçre'de değil, benzer ekonomik yapıya sahip Almanya, Fransa gibi ülkelerde de gözlendiğini ifade ediyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye'de benzer bir eğilim halihazırda gözlemlenmese de İsviçre'den gelen bu sonuçlar, özellikle bankacılık ve çağrı merkezi gibi sektörlerdeki genç istihdamı açısından önemli bir uyarı niteliği taşıyor. Türkiye'de işsizlik oranlarının yüksek seyrettiği, genç işsizliğinin ise daha kritik boyutlarda olduğu düşünüldüğünde, YZ'nin giriş seviyesi pozisyonları azaltması, halihazırda kırılgan olan istihdam piyasasını daha da zorlayabilir. Türk şirketlerinin dijital dönüşüm sürecinde, YZ adaptasyonunun insan kaynağı planlaması ile dengelenmesi, özellikle gençlere yönelik staj ve eğitim programlarının yeniden tasarlanması gerekiyor. Ayrıca, Türkiye'nin teknoloji odaklı yatırım stratejileri kapsamında, YZ'nin yaratacağı yeni iş alanlarına hazırlıklı olmak için üniversite müfredatlarının güncellenmesi ve beceri dönüşüm programlarının hızlandırılması elzem görünüyor.
