Stockholm — İsveç'te sol muhalefetin lideri Magdalena Andersson, genel seçimlerin ardından hükümeti kurma çalışmalarına resmen başladı. Sosyal Demokrat Parti lideri Andersson, diğer sol partileri bir araya getirerek yeni bir hükümet oluşturmayı hedefliyor. Ancak görüşmelerin zorlu geçmesi bekleniyor; çünkü sol blok içindeki partiler arasında politik farklılıklar bulunuyor.
Seçim Sonuçları ve Siyasi Tablo
İsveç'te 11 Eylül'de yapılan genel seçimlerde sol blok, sağ blok karşısında az bir farkla da olsa çoğunluğu elde etti. Sosyal Demokratlar, Yeşiller, Sol Parti ve Merkez Parti'den oluşan sol ittifak, 349 sandalyeli Riksdag'da 176 sandalye kazandı. Sağ blok ise 173 sandalyede kaldı. Bu sonuç, sol blokun iktidar olmasının önünü açtı ancak istikrarlı bir hükümet kurmak için partiler arası işbirliği şart.
Magdalena Andersson, seçim gecesi yaptığı konuşmada "İsveç halkı değişim istedi ve biz bu değişimi gerçekleştirmeye hazırız" demişti. Ancak Andersson'ın önündeki en büyük zorluk, Merkez Parti ile Sol Parti arasındaki görüş ayrılıkları. Merkez Parti, Sol Parti'nin bazı ekonomik politikalarına karşı çıkarken, Sol Parti de Merkez Parti'nin piyasa yanlısı duruşundan rahatsız.
Hükümet Kurma Müzakereleri ve Olası Senaryolar
İsveç'te hükümet kurma süreci, Meclis Başkanı'nın partilerle yaptığı istişarelerle başlıyor. Meclis Başkanı, hükümeti kurabilecek en uygun adayı belirleyerek Riksdag'a öneri sunuyor. Magdalena Andersson'ın başbakan adayı olarak gösterilmesi ve Meclis'ten güvenoyu alması gerekiyor. Ancak sol blokun çoğunluğu çok dar olduğu için her bir milletvekilinin oyu kritik önem taşıyor.
Andersson, öncelikle Sosyal Demokratlar, Yeşiller ve Sol Parti'den oluşan bir azınlık hükümeti kurmayı deneyebilir. Merkez Parti'nin dışarıdan destek vermesi veya en azından hükümete güvensizlik oyu vermemesi sağlanabilir. Ancak Merkez Parti lideri Annie Lööf, Sol Parti'nin hükümette yer alması durumunda işbirliği yapmayacaklarını açıklamıştı. Bu nedenle Andersson'ın ya Sol Parti'yi dışarıda tutarak bir hükümet kurması ya da Merkez Parti'yi ikna etmesi gerekiyor.
Diğer bir senaryo ise sağ blokun azınlık hükümeti kurması, ancak bu durumda sol blokun güvensizlik oyu vermesi muhtemel. İsveç'te siyasi istikrarın sağlanması için partiler arası diyalog ve uzlaşma büyük önem taşıyor.
İsveç Siyasetinde Değişen Dinamikler
İsveç, uzun yıllar boyunca Sosyal Demokratların liderliğinde istikrarlı bir siyasi yapıya sahipti. Ancak son yıllarda aşırı sağcı İsveç Demokratları'nın yükselişi ve geleneksel partilerin oy kaybı, siyasi dengeleri değiştirdi. 2018 seçimlerinden sonra hükümet kurma süreci 134 gün sürmüş ve zorlu müzakereler sonucunda bir hükümet kurulabilmişti. Bu kez de benzer bir uzun süreç yaşanabilir.
İsveç Demokratları, göç karşıtı politikalarıyla biliniyor ve diğer partiler tarafından dışlanıyor. Ancak sağ blok içinde giderek daha etkili hale geliyorlar. Sol blok ise İsveç Demokratları'na karşı birleşme eğiliminde. Bu durum, Andersson'ın işini kolaylaştırabilir ancak sol partiler arasındaki anlaşmazlıklar hala önemli bir engel.
Magdalena Andersson, 2014'ten bu yana Sosyal Demokrat Parti'nin lideri ve 2014-2021 yılları arasında başbakanlık yapmıştı. Deneyimli bir siyasetçi olan Andersson, ekonomik konularda ve AB politikalarında yetkin bir isim olarak tanınıyor. Ancak şimdi partisini ve sol bloku bir arada tutma konusunda zorlu bir sınav verecek.
Türkiye Açısından Değerlendirme
İsveç'teki hükümet kurma süreci, Türkiye'yi doğrudan ilgilendiren bir konu olan NATO üyeliği başvurusu nedeniyle önem taşıyor. İsveç, Türkiye'nin onayını bekliyor ve yeni hükümetin bu konudaki tutumu belirleyici olacak. Sol blokun iktidara gelmesi durumunda, İsveç'in PKK/YPG konusundaki tutumunda bir değişiklik olup olmayacağı merak ediliyor. Sosyal Demokratlar geçmişte Türkiye'ye karşı mesafeli bir duruş sergilemişti. Ancak Andersson, NATO sürecinde Türkiye ile diyaloga açık olduklarını belirtmişti. Yeni hükümetin, Türkiye'nin güvenlik endişelerini ne ölçüde dikkate alacağı ve İsveç'in NATO üyeliği sürecinin nasıl ilerleyeceği, önümüzdeki dönemde Türk dış politikasının önemli gündem maddelerinden biri olacak.
