İsveç'te 11 Eylül 2022'de yapılması planlanan genel seçim öncesinde kamuoyu yoklamaları, merkez sol partilerin oylarını artırarak mevcut sağ koalisyon hükümetini devirebileceğini ortaya koyuyor. Ülkenin resmi istatistik kurumu SCB tarafından 4 Haziran'da yayımlanan ankete göre, Sosyal Demokratlar, Yeşiller ve Sol Parti'den oluşan sol blok, oyların yüzde 49,2'sini almayı başardı. Bu oran, sağ blokun oy oranını (yüzde 46) aşarak, seçimlerin kaderini belirleyecek kritik bir eşiği oluşturuyor. Ankete katılan 8 bin 500 seçmenle yapılan çalışmada, Sosyal Demokratlar'ın oy oranı yüzde 33,8, Yeşiller'in yüzde 10,5 ve Sol Parti'nin yüzde 8,9 olarak ölçüldü. Sağ blokta ise en büyük parti olan Ilımlılar yüzde 18,6, İsveç Demokratları yüzde 17,7, Liberaller yüzde 6,2 ve Hristiyan Demokratlar yüzde 4,9 düzeyinde kaldı. Anket, yaklaşık iki aylık süreçte sol blokun oy oranını 2,5 puan artırdığını, sağ blokun ise 4 puan gerilediğini gösteriyor.
Gelişmenin arka planı
İsveç'te 2018 seçimlerinin ardından kurulan ve Başbakan Stefan Löfven liderliğindeki Sosyal Demokrat-Yeşil Parti azınlık hükümeti, uzun süren koalisyon görüşmeleri sonucu oluşturulmuştu. Löfven, 2021 yılında güvensizlik oyuyla karşılaşmasına rağmen, Merkez Partisi ve Liberallerin desteklediği bir anlaşmayla yeniden başbakan seçilmişti. Ancak hükümetin kira artışları ve enerji politikası gibi konulardaki zorlu süreçleri, sol blokun tabanında memnuniyetsizlik yaratsa da, son aylarda sağ blokun iç çekişmeleri ve aşırı sağcı İsveç Demokratları'nın yükselişi, seçmenleri sol tarafa yöneltti. Anket, özellikle genç seçmenler arasında iklim değişikliği ve sosyal refah politikalarının sol partilere olan ilgiyi artırdığını vurguluyor. Sağ blokun en büyük partisi Ilımlılar, lideri Ulf Kristersson'un vaat ettiği vergi indirimleri ve göç politikalarıyla desteği toparlamaya çalışsa da, İsveç Demokratları'nın gölgesi altında kaldı. İsveç Demokratları'nın yükselen oy oranı, sağ blok içinde koalisyon ihtimallerini zorlaştırabilir.
Bölgesel ve küresel boyut
İsveç'te seçim sonuçları, sadece ülke içi dinamikleri değil, aynı zamanda Avrupa genelindeki siyasi dengeleri de etkileyebilir. İsveç, AB ve NATO üyesi bir ülke olarak, özellikle İsveç'in NATO üyeliği konusunda Türkiye ile yaşanan gerginlikler, seçim kampanyasının önemli bir parçasını oluşturuyor. Sol blokun iktidara gelmesi durumunda, NATO sürecinin daha hızlı tamamlanması beklenirken, sağ blokun güçlenmesi halinde şartların esnetilmesi gibi farklı senaryolar gündeme gelebilir. Ayrıca İsveç, Ukrayna savaşı ve Avrupa güvenlik mimarisi açısından kritik bir konumda bulunuyor. Seçim sonuçları, İsveç'in Rusya'ya karşı tutumu, enerji politikaları ve iklim kriziyle mücadelede atacağı adımları da belirleyecek. Anket, sol partilerin iklim konusunda daha iddialı hedefler koyduğunu, sağ blokun ise ekonomik büyümeyi öncelediğini gösteriyor. Küresel piyasalarda İsveç'in siyasi istikrarı ve ekonomik performansı, yabancı yatırımlar için önemli bir referans noktası.
Türkiye Açısından Değerlendirme
İsveç'te seçim sonuçları, Türkiye'nin İsveç'in NATO üyeliğine yönelik onay süreci açısından kritik bir dönemeç oluşturuyor. Sol blokun iktidara gelmesi, terör örgütü PKK/YPG'ye karşı daha sert önlemler alınması yönündeki Türkiye'nin taleplerine daha olumlu bir yaklaşım sergilemesi ihtimalini artırabilir. Sağ blokun ağırlık kazanması ise, İsveç Demokratları'nın göç karşıtı söylemleri ve Türkiye'ye yönelik eleştirel duruşuyla süreci zorlaştırabilir. NATO genişlemesi, Türkiye'nin güvenlik endişeleri ve savunma iş birliği beklentileri doğrultusunda, İsveç'teki siyasi değişim Ankara tarafından yakından takip edilmeli. Ayrıca İsveç'in AB içindeki rolü ve ticari ilişkilerimiz de seçim sonrası politikalar çerçevesinde şekillenecek.
