İsrail hükümetinde üst düzey bakanlar, ABD ile İran arasında varılması muhtemel bir nükleer anlaşmayı sert bir dille reddederken, Lübnan'a yönelik askeri operasyonların 'tamamen yok edilene kadar' devam etmesi çağrısında bulundu. Middle East Eye'ın aktardığı habere göre, İsrailli yetkililer Washington'ın Tahran'la müzakere ettiği yeni çerçeveyi 'tehlikeli bir uzlaşı' olarak nitelendirirken, Beyrut ve Güney Lübnan'daki hedeflere yönelik saldırıların yoğunlaştırılmasını talep etti. Bu gelişme, bölgede zaten kırılgan olan dengeleri daha da sarsma potansiyeli taşıyor.
Anlaşmaya Tepkiler ve İsrail'in Tutumu
İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu liderliğindeki koalisyon hükümetinde yer alan aşırı sağcı bakanlar, ABD Başkanı Joe Biden yönetiminin İran'la diplomatik bir çözüm arayışını 'tarihi bir hata' olarak değerlendirdi. Maliye Bakanı Bezalel Smotrich ve Ulusal Güvenlik Bakanı Itamar Ben-Gvir başta olmak üzere birçok isim, İran'ın nükleer programının tamamen durdurulması ve bölgedeki vekil güçlerinin etkisiz hale getirilmesi için askeri seçeneklerin masada tutulması gerektiğini savundu. Bakanlar, ABD'nin İran'a yönelik yaptırımları hafifletme olasılığına karşı çıkarken, Lübnan'da Hizbullah hedeflerine yönelik saldırıların 'kararlılıkla sürmesi' yönünde ortak bir bildiri yayımladı.
İsrail'in bu tutumu, Washington ile Tel Aviv arasında son dönemde artan görüş ayrılıklarını da gözler önüne seriyor. ABD Dışişleri Bakanlığı, İran'la diplomasi kanallarını açık tutarken, İsrail'in güvenlik endişelerini anladıklarını ancak askeri çözümün bölgesel istikrarı daha da bozacağını vurguluyor. Öte yandan İsrail Savunma Kuvvetleri (IDF), Lübnan sınırında Hizbullah'ın olası bir saldırısına karşı hazırlıklarını sürdürüyor ve hava kuvvetleri son haftalarda Güney Lübnan'daki hedeflere yönelik operasyonlarını artırmış durumda.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Bu gelişmeler, Ortadoğu'da zaten yüksek olan tansiyonu daha da yukarı çekiyor. İran'la Batı arasında 2015'te imzalanan Kapsamlı Ortak Eylem Planı'nın (KOEP) ABD'nin 2018'de tek taraflı olarak çekilmesiyle çöktüğü hatırlanırsa, yeni bir anlaşma umudu İsrail'in sert muhalefetiyle karşı karşıya. İsrail, İran'ın nükleer silah kapasitesine ulaşmasını engellemek için her türlü önlemi alacağını defalarca dile getirirken, Lübnan cephesinde Hizbullah'ın güçlenmesi de Tel Aviv için kırmızı çizgi olarak görülüyor.
Lübnan ise yıllardır süren ekonomik kriz ve siyasi istikrarsızlıkla boğuşurken, bir yandan da İsrail'in hava saldırıları ve sınır ihlalleriyle karşı karşıya. Hizbullah lideri Hasan Nasrallah'ın son konuşmalarında İsrail'e karşı 'büyük bir savaşa hazır' olduğu mesajını vermesi, gerilimi tırmandırıcı bir unsur olarak öne çıkıyor. Bölge uzmanları, İsrail'in Lübnan'da sivil altyapıyı hedef alan saldırılarının uluslararası hukuka aykırı olduğunu ve insani bir krizi derinleştirdiğini belirtiyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
İsrail'in ABD-İran anlaşmasına karşı çıkması ve Lübnan operasyonlarını sürdürme çağrısı, Türkiye'nin bölgesel güvenliğini doğrudan ilgilendiriyor. Ankara, İran'la iş birliği içinde olduğu Suriye ve Irak sahalarında istikrar ararken, yeni bir İsrail-Hizbullah çatışması Türkiye'nin enerji ve ticaret rotalarını tehdit edebilir. Ayrıca, Doğu Akdeniz'deki dengeler bozulabilir ve mülteci akımları artabilir. Türkiye, diplomatik çözümlerden yana bir tutum sergilerken, İsrail'in bu hamlesi bölgede tansiyonu yükselterek Ankara'nın itidal çağrılarını zora sokuyor.
