İsrail'de aşırı sağcı Ulusal Güvenlik Bakanı Itamar Ben Gvir'in, Ketziot Cezaevi çevresindeki göletlere timsah yerleştirilmesi talimatı verdiği bildirildi. İsrail medyasının aktardığına göre, bakanlık bu yöntemle mahkumların firar girişimlerini caydırmayı ve cezaevi güvenliğini artırmayı hedefliyor. Negev Çölü'nde bulunan yüksek güvenlikli Ketziot Cezaevi'nde halihazırda yüzlerce Filistinli mahkum bulunuyor. Plan, timsahların cezaevi çevresindeki su kanallarında konuşlandırılmasını öngörüyor. İnsan hakları örgütleri ise bu uygulamanın 'acımasız' ve 'insanlık dışı' olduğu gerekçesiyle tepki gösteriyor.
Gelişmenin arka planı
Ben Gvir, sert cezaevi politikalarıyla bilinen bir isim. Geçmişte Filistinli mahkumların cezaevi koşullarının ağırlaştırılması yönünde açıklamalar yapmıştı. Ketziot Cezaevi, 1970'lerden beri faaliyet gösteriyor ve özellikle güvenlik gerekçesiyle tutulan Filistinli mahkumların kaldığı bir kurum. 2021'de 6 Filistinli mahkumun bir tünel kazarak firar etmesi, İsrail'de büyük yankı uyandırmış ve güvenlik önlemlerinin sorgulanmasına yol açmıştı. Bakanlık yetkilileri, timsah planının bu firar olayı sonrası geliştirildiğini ima ediyor.
Timsahların, cezaevi çevresindeki su hendeklerinde tutulacağı ve kaçmaya çalışan mahkumlar için fiziksel bir engel oluşturacağı belirtiliyor. Ancak bu yöntem, hayvan refahı açısından da eleştiriliyor; hayvan hakları savunucuları, timsahların doğal olmayan bir ortamda tutulmasının onlar için stres yaratacağını savunuyor. İsrail Hayvan Hakları Derneği, uygulamaya karşı yasal girişimler başlatabileceklerini duyurdu.
Öte yandan cezaevi personeli arasında da plana yönelik endişeler var. Çalışanlar, timsahların bakımının ve kontrolünün zor olduğunu, olası bir kazada personelin veya mahkumların zarar görebileceğini ifade ediyor. İsrail Cezaevleri İdaresi, teknik bir fizibilite çalışması yürütüldüğünü ancak henüz kesin bir karar verilmediğini açıkladı. Ben Gvir ise sosyal medyada 'timsah güvenlik önlemleri' ile ilgili paylaşımlarda bulunarak bu projeye olan desteğini sürdürüyor.
Bölgesel ve küresel boyut
Bu gelişme, İsrail'in cezaevi politikalarına dair uluslararası alanda eleştirilere yol açabilir. BM ve bağımsız insan hakları örgütleri, daha önce de İsrail'in Filistinli mahkumlara yönelik muamelesini kınamıştı. Ben Gvir'in timsah planı, bu eleştirileri daha da alevlendirebilir. Ayrıca Ortadoğu'da son dönemde artan gerilimler, cezaevlerindeki koşulların da bir çatışma nedeni haline gelmesine yol açıyor.
İsrail basınında çıkan haberlere göre, uygulamanın maliyeti ve lojistiği de sorgulanıyor. Bir timsahın bakımı aylık binlerce dolara mal olurken, çölde iklimlendirme ve güvenlik önlemleri bu maliyeti daha da artıracak. Uzmanlar, timsahların soğukkanlı hayvanlar olduğu için çöl ikliminde sağlıklı kalmalarının zor olduğunu, sürekli su sıcaklığı kontrolü gerektiğini belirtiyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Bu gelişme, İsrail-Filistin çatışmasının cezaevi boyutuna yeni bir tartışma getiriyor. Türkiye, Filistin davasına verdiği destekle biliniyor ve İsrail'in cezaevi koşullarını daha önce de eleştirmişti. Timsah uygulaması, uluslararası kamuoyunda Türkiye'nin de insan hakları vurgusu yapmasına neden olabilir. Bölgesel olarak, bu tür sert cezaevi politikaları, İsrail ile Arap ülkeleri arasındaki normalleşme sürecini zorlayabilir ve Türkiye'nin de içinde olduğu Filistin yanlısı blokta tepki çekebilir. Türkiye'nin, BM'de bu konuda bir girişim başlatması olasılık dahilinde.
