İsrail savunma şirketleri, Fas'ın Marakeş kentinde düzenlenen uluslararası hava gösterisine ilk kez katıldı. 2020 yılında İbrahim Anlaşmaları çerçevesinde ilişkilerin normalleşmesinin ardından iki ülke arasındaki savunma işbirliği somut bir adım daha attı. Fas'ın ev sahipliği yaptığı etkinlik, İsrail firmalarının Kuzey Afrika pazarına açılma çabasının bir göstergesi olarak öne çıkıyor.
Normalleşmenin ardından savunma işbirliği derinleşiyor
İsrail ve Fas, 2020 yılında ABD'nin arabuluculuğuyla imzalanan İbrahim Anlaşmaları kapsamında diplomatik ilişkilerini yeniden tesis etmişti. O tarihten bu yana iki ülke arasında ekonomik, kültürel ve güvenlik alanlarında çeşitli anlaşmalar imzalandı. Savunma sanayii, bu işbirliğinin en dikkat çekici başlıklarından biri haline geldi. İsrail'in insansız hava araçları (İHA), füze savunma sistemleri ve istihbarat teknolojileri, Fas'ın ilgisini çeken ürünler arasında.
Fas, son yıllarda savunma kapasitesini modernize etmek için önemli yatırımlar yapıyor. Ülke, özellikle insansız hava araçları ve sınır güvenliği teknolojileri konusunda İsrail ile işbirliğini genişletmeyi hedefliyor. Bu katılım, İsrail firmalarının Fas pazarına doğrudan erişim sağlama ve ortak üretim anlaşmaları imzalama potansiyelini artırıyor.
Bölgesel rekabet ve jeopolitik dengeler
İsrail'in Fas ile savunma alanındaki yakınlaşması, Kuzey Afrika'daki jeopolitik dengeleri de etkiliyor. Cezayir, İsrail'in bölgedeki artan varlığından rahatsızlık duyuyor ve Fas-İsrail işbirliğini kendi güvenliğine tehdit olarak görüyor. Öte yandan, ABD'nin de desteklediği bu süreç, İsrail'in bölgedeki diplomatik ve askeri nüfuzunu genişletme stratejisinin bir parçası.
Fas'ın hava gösterisine ev sahipliği yapması, ülkenin savunma sanayii alanında uluslararası bir merkez olma iddiasını da yansıtıyor. Etkinliğe Türkiye dahil birçok ülkeden firmalar katılıyor. Ancak İsrail'in ilk kez yer alması, normalleşme sürecinin savunma boyutunda ulaştığı aşamayı göstermesi açısından kritik.
Türkiye Açısından Değerlendirme
İsrail'in Fas ile savunma işbirliğini derinleştirmesi, Türkiye'nin Kuzey Afrika'daki stratejik çıkarlarını doğrudan etkiliyor. Türkiye, Fas ile köklü tarihi ve ekonomik bağlara sahip; ancak son yıllarda Cezayir ve Tunus ile savunma işbirliğini güçlendirdi. İsrail'in bölgede artan askeri varlığı, Türkiye'nin Akdeniz ve Kuzey Afrika'daki denge politikalarını zorlaştırabilir. Ayrıca, İsrail yapımı İHA ve istihbarat sistemlerinin Fas ordusunda kullanılması, Türk savunma sanayii ürünlerinin rekabet gücünü olumsuz etkileyebilir. Türkiye, bu gelişmeyi yakından izleyerek bölgesel müttefiklik ilişkilerini gözden geçirebilir.
