İsrail ordusunun, Suriye'nin güneyinde yer alan Deraa kentine yönelik bir askeri sızma operasyonu gerçekleştirdiği öğrenildi. Middle East Eye'ın canlı blogunda aktardığı bilgilere göre, olayın ayrıntıları henüz netlik kazanmamış olsa da, İsrail güçlerinin bölgede varlık gösterdiği ve operasyonun gece saatlerinde düzenlendiği belirtiliyor. Deraa, Suriye iç savaşının başladığı yer olarak sembolik öneme sahip ve son dönemde İsrail'in Suriye'deki İran bağlantılı hedeflere yönelik artan saldırılarının odak noktasında bulunuyor.
Gelişmenin Arka Planı
Suriye'nin güneybatısındaki Deraa ili, 2011 yılında rejim karşıtı protestoların fitilini ateşlemesiyle ülkedeki iç savaşın simge kentlerinden biri oldu. Yıllar süren çatışmaların ardından 2018'de rejim güçleri ve müttefikleri tarafından yeniden ele geçirilen bölge, zaman zaman yerel anlaşmazlıklara ve güvenlik boşluklarına sahne oluyor. İsrail, uzun süredir Suriye'deki İran askeri varlığını ve Hizbullah'a silah transferlerini kendisine yönelik bir tehdit olarak görüyor ve bu kapsamda düzenli olarak hava saldırıları gerçekleştiriyor. Ancak bu kez rapor edilen eylem, kara unsurlarının da devreye girdiği bir sızma operasyonu olması bakımından dikkat çekiyor; zira İsrail genellikle Suriye'deki operasyonlarını hava akınlarıyla sınırlı tutuyor ve kara sızmaları nadiren doğrulanıyor.
İsrail ordusu, Suriye'deki operasyonlarına ilişkin genellikle sessiz kalıyor ve açıklama yapmaktan kaçınıyor. Bu tür sızma iddiaları, bölgedeki istihbarat kaynakları veya muhalif gruplar aracılığıyla ortaya çıkabiliyor. Deraa'nın Ürdün sınırına yakın konumu, bölgeyi stratejik açıdan hassas kılıyor. Son aylarda İsrail'in Suriye'deki hedeflere yönelik saldırılarında bir artış gözlemlenmişti; özellikle Şam ve Halep çevresindeki İran bağlantılı tesisler vurulmuştu. Bu son sızma girişimi, İsrail'in Suriye'nin güneyinde de aktif bir şekilde operasyon yürüttüğüne işaret ediyor olabilir.
Suriye resmi kaynaklarından henüz bir açıklama gelmedi. Ancak bölgedeki yerel kaynaklar, İsrail güçlerinin Deraa kırsalında bir noktaya iniş yaptığını ve kısa süreli bir operasyon gerçekleştirdiğini iddia ediyor. Operasyonun hedefinin ne olduğu bilinmiyor; ancak İsrail'in geçmişte düzenlediği benzer sızma operasyonlarında İranlı yetkililer veya Hizbullah mensuplarının hedef alındığı veya istihbarat toplandığı görülmüştü. Bu olayın da benzer bir amaç taşıyıp taşımadığı belirsizliğini koruyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut
İsrail'in Suriye'deki askeri faaliyetleri, bölgesel dengeleri doğrudan etkiliyor. İran, Suriye'deki varlığını meşru müttefiklik çerçevesinde değerlendirirken, İsrail bu varlığı kırmızı çizgi olarak nitelendiriyor. Deraa'daki sızma iddiası, İsrail'in çok cepheli bir strateji izlediğini gösteriyor: Hava saldırılarının yanı sıra kara operasyonlarıyla da İran'ın bölgedeki ağını bozmayı amaçlıyor. Bu durum, Suriye'deki çatışmanın seyrini ve İran-İsrail gerilimini daha da derinleştirebilir. Ayrıca, Ürdün gibi komşu ülkeler için de güvenlik endişeleri yaratıyor; zira sızma operasyonları sınır güvenliğini riske atabilir.
Uluslararası aktörler, İsrail'in Suriye'deki eylemlerine ilişkin genellikle temkinli bir dil kullanıyor. Rusya, Suriye'deki nüfuz alanını korumak isterken, İsrail ile arasındaki dengeyi gözetiyor. ABD ise İsrail'in kendini savunma hakkını vurgulamakla birlikte, gerilimin tırmanmasından endişe duyuyor. Son dönemde İsrail'in Suriye'deki saldırıları, Gazze savaşı sonrası bölgesel istikrarsızlığın bir parçası haline geldi. Deraa'daki sızma haberinin, bu geniş çaplı gerginlik ortamında dikkatle izlenmesi gerekiyor.
Olayın doğrulanması halinde, İsrail'in Suriye'deki operasyonlarının kapsamını genişlettiği ve kara unsurlarını daha fazla devreye soktuğu yönünde bir değerlendirme yapılabilir. Bu da bölgede yeni bir tırmanma riskini beraberinde getiriyor. Suriye rejimi, İsrail'in egemenliğini ihlal ettiğini belirterek uluslararası toplumu göreve çağırabilir; ancak iç savaş sonrası zayıflamış durumda olan Suriye ordusunun etkili bir yanıt vermesi beklenmiyor. İran ise, Suriye'deki varlığına yönelik bu tür operasyonlara karşılık verebileceğini geçmişte göstermişti; dolayısıyla olayın ardından bölgesel bir misilleme döngüsü olasılığı göz ardı edilmemeli.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, Suriye'nin toprak bütünlüğüne ve egemenliğine önem veren bir politika izliyor. İsrail'in Deraa'da gerçekleştirdiği iddia edilen sızma operasyonu, Türkiye'nin Suriye politikasını doğrudan etkilemezken, bölgedeki istikrarsızlığı artırarak dolaylı sonuçlar doğurabilir. Türkiye, İsrail'in Suriye'deki eylemlerini yakından takip ediyor ve benzer ihlallerin bölgesel gerginliği tırmandırmasından endişe duyuyor. Ayrıca, Türkiye'nin Suriye'nin kuzeyinde yürüttüğü güvenlik operasyonları ve muhalif gruplarla ilişkileri bağlamında, güneyde yaşanan bu tür gelişmeler, Suriye iç savaşının dinamiklerini etkileyebilir. Türkiye, İsrail-İran geriliminin Suriye'ye yayılmasını ve kendi sınır güvenliğini tehdit etmesini istemiyor. Bu nedenle, diplomatik kanallar üzerinden taraflara itidal çağrısı yapması muhtemel.
