İsrail muhalefeti Salı günü, Başbakan Binyamin Netanyahu hükümetini devirmek ve 27 Ekim seçimlerinin ardından "Siyonist hükümet" olarak adlandırdığı yeni bir yönetim kurmak amacıyla üç ortak çalışma ekibi oluşturduğunu açıkladı. Anadolu Ajansı'nın haberine göre, beş partili muhalefet ittifakı, seçimlere yönelik koordinasyonu güçlendirmek için bu adımı attı. İsrail siyasetinde uzun süredir devam eden istikrarsızlık, muhalefetin bir araya gelme çabalarını yoğunlaştırmış durumda.
Muhalefetin birleşme çabaları ve arka plan
İsrail'de siyasi kriz, 2019'dan bu yana dört seçim ve ardından 2022'de beşinci seçimin yapılmasıyla derinleşti. Netanyahu liderliğindeki Likud partisi ve sağ blok, son seçimlerde çoğunluğu elde etmiş olsa da, muhalefet partileri uzun süredir Netanyahu'nun yargı reformu ve yolsuzluk davaları etrafındaki tartışmaları gerekçe göstererek alternatif bir hükümet arayışında. Beş partili muhalefet ittifakı, farklı ideolojik çizgilerden gelen partileri bir araya getiriyor: Yesh Atid, Ulusal Birlik, Yisrael Beytenu, İşçi Partisi ve Meretz gibi sol ve merkez partilerin yanı sıra bazı sağcı isimler de bu blokta yer alıyor. Bu geniş koalisyon, Netanyahu karşıtlığında birleşiyor ancak diğer konularda farklı görüşlere sahip. Oluşturulan üç çalışma ekibi, muhtemelen seçim kampanyası stratejisi, yasal hazırlıklar ve hükümet kurma planlaması gibi alanlarda faaliyet gösterecek. Muhalefet liderleri, ortak bir seçim listesi oluşturma veya en azından seçim bölgelerinde işbirliği yapma yoluyla Netanyahu'nun blokuna karşı daha güçlü bir cephe oluşturmayı hedefliyor. 27 Ekim seçimleri, İsrail'in iç siyasetinde bir dönüm noktası olabilir; zira anketler, Netanyahu'nun sağ blokunun çoğunluğu kaybedebileceğini gösteriyor. Muhalefetin "Siyonist hükümet" vurgusu, İsrail'in kuruluş ideolojisine atıfta bulunarak, hem iç hem de dış kamuoyuna birlik mesajı verme amacı taşıyor. Ancak bu terim, İsrail'deki Arap partilerini dışlayıcı bir çağrışım da yapıyor; zira muhalefet ittifakı, Arap partileriyle işbirliği yapmaya sıcak bakmıyor. Bu durum, İsrail siyasetindeki etnik ve ideolojik bölünmeleri gözler önüne seriyor.
Bölgesel ve küresel boyut
İsrail'deki siyasi belirsizlik, Ortadoğu'nun genel istikrarı açısından önemli sonuçlar doğurabilir. Netanyahu'nun uzun süreli iktidarı, özellikle Filistin meselesi, İran nükleer programı ve Arap ülkeleriyle normalleşme süreçlerinde belirleyici olmuştu. Muhalefetin iktidara gelmesi halinde, İsrail'in dış politikasında bazı değişiklikler beklenebilir. Örneğin, muhalefet partileri genellikle iki devletli çözüme daha açık ve uluslararası toplumla daha yapıcı ilişkiler kurma eğiliminde. Ancak yine de İsrail'in güvenlik odaklı yaklaşımının kökten değişmesi zor. Bölgesel aktörler, özellikle Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri gibi Körfez ülkeleri, İsrail ile ilişkilerini normalleştirme sürecini yakından takip ediyor. Netanyahu'nun gidişi, bu süreci yavaşlatabilir veya hızlandırabilir. ABD yönetimi ise İsrail'de istikrarlı bir hükümetin kurulmasını umut ediyor; zira Washington, Ortadoğu'da İran'a karşı ortak bir cephe ve bölgesel güvenlik mimarisinde İsrail'in rolünü önemsiyor. Muhalefetin seçim zaferi, ABD-İsrail ilişkilerinde yeni bir sayfa açabilir, özellikle de Netanyahu'nun Kongre'deki bazı kanatlarla yaşadığı gerilimler düşünülürse. Ancak İsrail iç siyasetindeki parçalanmışlık, herhangi bir hükümetin uzun ömürlü olmasını zorlaştırıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
İsrail muhalefetinin Netanyahu'yu devirme çabası, Türkiye-İsrail ilişkileri açısından dikkatle izlenmeli. Netanyahu döneminde Türkiye ile ilişkiler inişli çıkışlı bir seyir izledi; karşılıklı suçlamalar ve zaman zaman normalleşme adımları yaşandı. Muhalefetin iktidara gelmesi, Türkiye ile diyalog kanallarının güçlenmesine ve bölgesel konularda işbirliği imkanlarının artmasına yol açabilir. Özellikle enerji, ticaret ve Doğu Akdeniz'deki gerilimin azaltılması gibi alanlarda olumlu gelişmeler beklenebilir. Ancak İsrail'in Filistin politikasında köklü bir değişiklik olmayabilir; bu nedenle Türkiye'nin temkinli yaklaşımını sürdürmesi muhtemel.
