ABD Başkanı Donald Trump'ın dün yaptığı açıklamada 'çatışmaların duracağını' söylemesine rağmen İsrail ordusu, Lübnan'ın güneyine yönelik hava saldırılarını sürdürdü. İsrail savaş uçakları, başta güney Lübnan'daki Nebatiye kenti ve çevresi olmak üzere çok sayıda noktayı hedef aldı. Saldırılarda bir caminin yanı sıra birkaç sivil evin de vurulduğu bildirildi. Lübnan Sağlık Bakanlığı, ilk belirlemelere göre en az 6 kişinin hayatını kaybettiğini, 15 kişinin yaralandığını açıkladı. Çatışmaların sürmesi, Trump'ın açıklamasının pratikte bir karşılığı olmadığını gösterdi.
Gelişmenin arka planı
İsrail'in Lübnan'a yönelik operasyonları, geçtiğimiz hafta İsrail'in kuzeyine düzenlenen roket saldırılarının ardından başladı. İsrail Hizbullah'ı sorumlu tutarken, Hizbullah saldırıyı üstlenmedi. İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, Lübnan topraklarında 'terör hedeflerine' yönelik operasyonların süreceğini belirtmişti. ABD Başkanı Trump ise dün Beyaz Saray'da yaptığı kısa açıklamada 'çatışmaların yakında sona ereceğini' ifade etmiş ancak somut bir adım atmamıştı. İsrail'in saldırılarına devam etmesi, Trump'ın açıklamasının bağlayıcı olmadığını ve İsrail'in askeri stratejisinde bir değişiklik olmadığını ortaya koydu.
Nebatiye kenti, Hizbullah'ın güney Lübnan'daki en önemli kalelerinden biri olarak biliniyor. Kentteki cami bombardımanında çok sayıda sivilin bulunduğu ifade ediliyor. Lübnan başbakanı Necib Mikati, saldırıyı kınayarak uluslararası topluma müdahale çağrısında bulundu. Mikati, 'Bu saldırılar sivil halkı hedef almaktadır ve savaş suçu teşkil edebilir' dedi. Birleşmiş Milletler Lübnan Özel Koordinatörü Joanna Wronecka, taraflara itidal çağrısı yaptı ancak çatışmaları durdurabilecek bir mekanizma işletilemedi.
Bölgesel ve küresel boyut
İsrail-Lübnan arasındaki gerilim, tüm Ortadoğu'yu etkileyebilecek bir potansiyele sahip. Hizbullah'ın İran'ın desteğiyle güçlü bir askeri kapasiteye sahip olduğu biliniyor. Taraflar arasındaki çatışmaların büyümesi halinde İran ve dolayısıyla Yemen'deki Husiler gibi vekil güçlerin de dahil olmasıyla bölgesel bir savaş riski ortaya çıkabilir. Öte yandan ABD'nin arabuluculuk çabalarının yetersiz kalması, uluslararası toplumun bu krizi çözmekte ne kadar zorlandığını gösteriyor. Trump yönetiminin, İsrail'e yönelik şartsız desteği sürdürdüğü biliniyor. Avrupa Birliği ise daha dengeli bir tutum izlemeye çalışsa da somut adım atmaktan kaçınıyor. Rusya ve Çin'in bölgede nüfuzlarını artırmaya çalışması, çatışmanın bir diğer küresel boyutunu oluşturuyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Lübnan'daki çatışmalar, Türkiye'nin yakından takip ettiği bir gelişme. Türkiye, İsrail-Filistin çatışmasına benzer şekilde Lübnan'da da sivil kayıpların artmasından endişe duyuyor. Ankara, daha önce de İsrail'in Gazze operasyonlarına yönelik sert eleştirilerde bulunmuştu. Bu çatışmaların Türkiye'nin güney sınırlarına yakın bir bölgede olması, Ankara'yı güvenlik açısından da tedirgin ediyor. Öte yandan Türkiye, bölgede diplomatik girişimlerini sürdürüyor; ancak ABD ve İsrail'in tutumu nedeniyle etkili olmakta zorlanıyor. Bu durum, Türkiye'nin Ortadoğu'da 'denge politikası'nı sürdürme çabalarını zorlaştırabilir ve bölgesel krizlere müdahale kapasitesini sınırlayabilir.
