İsrail Savunma Bakanı Israel Katz, İsrail ordusunun güney Lübnan'dan çekilmeyeceğini duyurarak, hem Lübnan sınırındaki gerilimi tırmandırdı hem de İran'ın ABD ile yürüttüğü olası barış görüşmelerini olumsuz etkiledi. Katz'ın açıklaması, Tahran yönetiminin Lübnan'daki çatışmaların sona ermesini ABD ile yapılacak herhangi bir anlaşmanın ön koşulu olarak görmesi nedeniyle kritik bir zamana denk geldi. İran Dışişleri Bakanlığı'ndan yapılan resmi açıklamada, Lübnan'daki durumun istikrara kavuşmasının bölgesel barış için elzem olduğu vurgulandı.
İsrail'in Güney Lübnan'da Kalma Nedenleri
İsrail hükümeti, güney Lübnan'da konuşlu birliklerinin bölgede Hizbullah'ın yeniden silahlanmasını engellemek ve İsrail'in kuzeyindeki yerleşim birimlerinin güvenliğini sağlamak için kilit öneme sahip olduğunu belirtiyor. Katz, 'Ordumuz, Hizbullah'ın tehdit oluşturmasına izin vermeyecek. Lübnan hükümeti kontrolü sağlayana kadar güneydeki varlığımızı sürdüreceğiz' ifadelerini kullandı. Ancak bu tutum, Birleşmiş Milletler 1701 sayılı kararını ihlal ediyor ve uluslararası toplumda tepki çekiyor. BM Gözlemci Gücü UNIFIL, İsrail'in çekilmesi ve Lübnan ordusunun bölgede konuşlanması çağrısını yineledi.
Lübnan Başbakanı Necib Mikati, İsrail'in işgalci tutumunun egemenlik ihlali olduğunu belirterek, 'İsrail'in güneyde kalması, ülkemizin toprak bütünlüğüne yönelik bir saldırıdır' dedi. Mikati, uluslararası toplumdan İsrail'i karardan dönmeye zorlamasını istedi. Hizbullah ise İsrail'in çekilmemesi halinde askeri seçenekleri yeniden değerlendireceklerini sinyali verdi.
Bölgesel ve Küresel Boyut: İran Görüşmeleri Tehlike Altında
Analistlere göre İsrail'in bu hamlesi, ABD ile İran arasında olası bir diplomatik açılımı baltalama potansiyeli taşıyor. Washington, Tahran'ın nükleer programını sınırlamak için müzakerelere sıcak baktığı bir dönemde, Lübnan'daki krizin çözülmesi öncelikli hedefler arasında. İran'ın Lübnan'daki durumu barış görüşmelerine bağlaması, ABD'yi zor bir durumda bırakıyor. Orta Doğu uzmanı Dr. Sarah Zeitler, 'İran, Lübnan'ı bir pazarlık kozu olarak kullanıyor. İsrail'in çekilmemesi, İran'a ABD üzerinde baskı kurma imkanı verirken, aynı zamanda bölgesel bir savaş riskini artırıyor' diyor.
Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri António Guterres, her iki tarafı da itidal çağrısında bulunarak, 'Lübnan'daki ateşkes korunmalı ve kalıcı barış tesis edilmelidir' açıklamasını yaptı. Avrupa Birliği de İsrail'in uluslararası hukuka uyması gerektiğini vurguladı. Öte yandan Rusya, İran'ın endişelerini anladığını belirterek, bölgedeki tüm tarafların diyalogdan yana olması gerektiğini bildirdi.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Bu gelişme, Türkiye'nin Doğu Akdeniz ve Orta Doğu'daki jeopolitik çıkarlarını doğrudan ilgilendiriyor. Ankara, Lübnan'ın toprak bütünlüğünü desteklerken, İran'la yürüttüğü enerji ve ticaret anlaşmalarının istikrara bağlı olduğunun farkında. İsrail'in çekilmemesi, bölgede yeni bir göç dalgasına ve terörün yeniden canlanmasına yol açabilir; bu da Türkiye'nin güney sınırlarındaki istikrarı tehdit eder. Ayrıca Türkiye, Libya ve Suriye'de olduğu gibi bu krizde de arabuluculuk rolü üstlenebilir. Türk Dışişleri Bakanlığı'nın şu ana kadar temkinli bir duruş sergilemesi, Ankara'nın hem İsrail'le olası bir normalleşmeyi hem de İran'la ilişkilerini dengede tutma çabası olarak yorumlanıyor.
