İsrail ile Lübnan arasında Roma'da yapılması planlanan dolaylı görüşmelerin Ekim ayına ertelendiği bildirildi. Middle East Eye'ın haberine göre, taraflar arasındaki temasların önümüzdeki ay içinde İtalya'nın başkentinde gerçekleşmesi bekleniyordu. Ancak çeşitli teknik ve siyasi nedenlerle görüşmelerin takvimi ileri bir tarihe alındı. Görüşmelerde deniz yetki alanlarının sınırlandırılması ve sınır bölgesindeki güvenlik düzenlemeleri gibi konuların ele alınması öngörülüyordu.
Görüşmelerin Arka Planı ve Önemi
İsrail ve Lübnan arasındaki dolaylı görüşmeler, uzun süredir devam eden deniz yetki alanı anlaşmazlığını çözmeyi amaçlıyor. 2022 yılında ABD'nin arabuluculuğuyla imzalanan deniz sınırlandırma anlaşması, Doğu Akdeniz'deki doğalgaz rezervlerinin paylaşımını düzenlemişti. Ancak anlaşmanın uygulanmasında ve kara sınırına ilişkin konularda taraflar arasında anlaşmazlıklar devam ediyor. Roma'daki görüşmeler, bu sorunları ele almak ve olası işbirliği alanlarını genişletmek için bir fırsat olarak görülüyordu.
Lübnan, ekonomik krizden çıkış için doğalgaz kaynaklarını kullanmak istiyor. İsrail ise kuzey sınırında güvenliği sağlamak ve Hizbullah'ın varlığına karşı önlem almak peşinde. Dolaylı görüşmelerde ayrıca deniz yetki alanı dışında, sınır güvenliği, balıkçılık hakları ve turizm gibi konuların da masaya yatırılması bekleniyordu.
Görüşmelerin ertelenmesi, bölgedeki gerilimin azalması yönündeki çabalara darbe vurdu. Özellikle son aylarda İsrail ile Hizbullah arasında artan çatışma riski, diplomatik kanalların açık tutulmasını daha da önemli hale getirmişti. Roma'daki temaslar, dolaylı da olsa taraflar arasında bir diyalog zemini oluşturuyordu.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Doğu Akdeniz, son yıllarda enerji kaynakları ve jeopolitik konumu nedeniyle uluslararası rekabetin yoğunlaştığı bir bölge haline geldi. İsrail, Lübnan, Kıbrıs, Yunanistan ve Mısır arasında imzalanan ikili anlaşmalar, bölgedeki enerji işbirliğini şekillendiriyor. ABD, Avrupa Birliği ve Rusya gibi aktörler de sürece müdahil oluyor.
İsrail-Lübnan görüşmelerinin ertelenmesi, ABD'nin arabuluculuk çabalarını da olumsuz etkileyebilir. Washington, hem İsrail'in güvenliğini sağlamak hem de Lübnan'ın ekonomik istikrarına katkıda bulunmak için denge politikası yürütüyor. Ancak İsrail'in Gazze'ye yönelik saldırıları ve Hizbullah ile artan çatışmalar, bu dengeyi zorlaştırıyor.
Görüşmelerin Ekim ayına ertelenmesi, tarafların ön koşullarını yerine getirmemesi veya dış müdahaleler nedeniyle gerçekleşmiş olabilir. İsrail, Hizbullah'ın silahlı varlığını sorgularken Lübnan, İsrail'in hava sahası ihlallerini ve deniz ablukasını protesto ediyor. Bu karşılıklı suçlamalar, dolaylı görüşmelerin önündeki en büyük engeller arasında.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, Doğu Akdeniz'deki deniz yetki alanı anlaşmazlıklarında Lübnan'ı destekliyor ve İsrail'in bölgedeki tek taraflı adımlarına karşı çıkıyor. İsrail-Lübnan görüşmelerinin ertelenmesi, Türkiye'nin bölgedeki diplomatik girişimlerini ve enerji işbirliği planlarını doğrudan etkilemez; ancak Doğu Akdeniz'de istikrarın sağlanması için atılan adımların gecikmesi, Türkiye'nin de dahil olduğu bölgesel denklemde belirsizliği artırır. Türkiye, ayrıca Lübnan'ın ekonomik krizden çıkması için destek veriyor ve deniz sınırı anlaşmazlığının çözümünde aktif rol almak istiyor. Görüşmelerin ilerlemesi, Türkiye'nin Doğu Akdeniz'deki enerji hatları ve deniz yetki alanı politikaları açısından dolaylı da olsa önem taşıyor.
