İsrail, Bosna-Hersek'te ayrılıkçı Sırp Cumhuriyeti (Republika Srpska) ile ilişkilerini derinleştirerek Banja Luka'da bir ticaret ofisi açtı. Bu adım, Bosnalı Sırp lider Milorad Dodik'in yıllardır sürdürdüğü ayrılıkçı politikalarına uluslararası meşruiyet kazandırma çabası olarak yorumlanıyor. İsrail'in bu hamlesi, Balkanlar'da zaten kırılgan olan istikrarı daha da tehlikeye atabilir.
İsrail-Bosnalı Sırp İlişkilerinin Arka Planı
İsrail ile Bosnalı Sırplar arasındaki ilişkiler yeni değil. 1990'lardaki Bosna Savaşı sırasında İsrail, Bosnalı Müslümanlara silah sağladığı iddialarıyla gündeme gelmişti. Ancak son yıllarda İsrail, Sırbistan ve Bosnalı Sırp liderliğiyle ekonomik ve diplomatik bağlarını güçlendirmeye odaklandı. Özellikle 2020'de Sırbistan'ın Kosova ile normalleşme anlaşması kapsamında İsrail'in Kosova'yı tanıması ve Sırbistan'ın Kudüs'te büyükelçilik açması, bölgedeki dengeleri değiştirdi.
Milorad Dodik, uzun süredir Bosna-Hersek'in toprak bütünlüğüne meydan okuyan açıklamalar yapıyor ve Sırp Cumhuriyeti'nin bağımsızlığını ilan etme tehdidinde bulunuyor. İsrail'in Banja Luka'daki ticaret ofisi, Dodik'e uluslararası alanda meşruiyet sağlama ve ekonomik bağları güçlendirme amacı taşıyor. Bu ofis, aynı zamanda İsrail'in Balkanlar'daki etkisini artırma stratejisinin bir parçası.
Bölgesel ve Küresel Yansımalar
İsrail'in bu adımı, Avrupa Birliği ve ABD'nin Bosna-Hersek'in toprak bütünlüğü konusundaki tutumuyla çelişiyor. Batılı güçler, Dodik'in ayrılıkçı söylemlerine karşı çıkarken, İsrail'in böyle bir hamlesi ittifak içinde çatlak yaratabilir. Rusya ise geleneksel olarak Sırbistan ve Bosnalı Sırpları destekliyor; İsrail'in bu hamlesi Moskova'nın da işine gelebilir.
Öte yandan, İsrail'in Balkanlar'daki bu girişimi, Orta Doğu'daki izolasyonunu kırma çabası olarak da görülebilir. Son yıllarda İbrahim Anlaşmaları ile Arap ülkeleriyle ilişkilerini normalleştiren İsrail, şimdi de Avrupa'nın istikrarsız bölgelerinde nüfuz arıyor. Ancak bu politikası, AB'nin genişleme sürecini ve Balkanlar'daki barışı tehlikeye atabilir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, Bosna-Hersek'in toprak bütünlüğünü ve egemenliğini destekleyen bir politika izliyor. İsrail'in Bosnalı Sırp ayrılıkçılarla ticaret ofisi açması, Ankara'nın bölgedeki dengeleri koruma çabalarını zorlaştırabilir. Türkiye, Balkanlar'da istikrarın korunmasına önem veriyor ve Sırbistan ile Bosna-Hersek arasında dengeli bir politika yürütüyor. İsrail'in bu hamlesi, Türkiye'nin bölgedeki etkisini zayıflatmaya yönelik bir adım olarak algılanabilir. Ayrıca, Türkiye-İsrail ilişkileri zaten gergin; bu gelişme ikili ilişkileri daha da olumsuz etkileyebilir. Ankara'nın, Bosnalı Sırp liderliğine yönelik uluslararası meşruiyet kazandırma girişimlerine karşı diplomatik girişimlerde bulunması bekleniyor.
