İsrail, Hizbullah'ın İran'ın dini lideri Ali Hamaney'in öldürülmesine misilleme olarak İsrail'e yönelik füze saldırıları düzenlemesinin ardından Lübnan'ın başkenti Beyrut'u havadan vurdu. Saldırılarda can kaybı ve maddi hasar bildirilirken, taraflar arasındaki gerilim bölgesel bir savaşa dönüşme riskini artırıyor. Hizbullah, saldırıların 'İsrail'in tekrarlanan saldırganlıklarına' yanıt olduğunu duyurdu.
Gelişmenin Arka Planı
İran Devrim Muhafızları'na bağlı Kudüs Gücü komutanı Kasım Süleymani'nin 2020'de öldürülmesinin ardından bölgede tırmanan gerilim, geçtiğimiz hafta İran'ın dini lideri Ali Hamaney'in öldürülmesiyle yeni bir boyut kazandı. İsrail'in uzun süredir İran ve müttefiklerine yönelik suikast ve sabotaj operasyonları yürüttüğü bilinirken, Hamaney'in öldürülmesi Tahran yönetimini sarsmıştı.
Hizbullah Genel Sekreteri Hasan Nasrallah, yaptığı açıklamada, 'İran'daki kardeşlerimizin liderlerine yönelik bu korkakça saldırıya kayıtsız kalamazdık. İsrail işgal rejimine karşı misilleme ateşimiz başlamıştır' ifadelerini kullandı. Hizbullah'ın İsrail'in kuzeyindeki askeri hedeflere yönelik fırlattığı onlarca füzenin Demir Kubbe savunma sistemi tarafından kısmen durdurulduğu, ancak bazı noktalarda hasar oluştuğu belirtiliyor.
İsrail Savunma Kuvvetleri (IDF) Sözcüsü Tuğgeneral Daniel Hagari, 'Lübnan topraklarından ülkemize yönelik bu saldırıların sorumlularının bedelini ödeyeceğini' belirterek, Beyrut'un güneyindeki Hizbullah hedeflerine yönelik hava saldırıları düzenlendiğini doğruladı. İsrail savaş uçaklarının, Hizbullah'ın roket depoları ve komuta merkezlerini vurduğu ifade ediliyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Yaşananlar, İsrail ile İran destekli gruplar arasında yıllardır süren gölge savaşın açık bir çatışmaya dönüşme ihtimalini güçlendiriyor. Lübnan'da 2006 yılında yaşanan savaşın ardından en büyük kriz olarak değerlendirilen gelişme, bölge ülkeleri ve uluslararası toplumun endişelerini artırdı.
Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi (BMGK) acil toplantı kararı alırken, ABD Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Matthew Miller, 'İsrail'in meşru müdafaa hakkını desteklemekle birlikte, çatışmanın bölgeye yayılmasının önlenmesi için tüm taraflara itidal çağrısında bulunuyoruz' açıklamasını yaptı. Rusya ve Çin ise taraflara 'derhal ateşkes' çağrısı yaparak, diplomasi masasının açık tutulması gerektiğini vurguladı.
İran'ın Lübnan'daki en büyük müttefiki olan Hizbullah'ın bu denli cesur bir hamle yapması, Tahran'ın bölgedeki nüfuzunu koruma kararlılığı olarak yorumlanıyor. Öte yandan İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu hükümetinin, ulusal güvenlik tehditlerine karşı 'sıfır tolerans politikası' izleyeceği sinyalini vermesi, krizi daha da derinleştirebilir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
İsrail-Hizbullah çatışmasının tırmanması, Türkiye'nin yakından takip ettiği bir gelişmedir. Türkiye, bölgede istikrarın bozulmasının, enerji hatları ve ticaret yolları başta olmak üzere kendi güvenliğini ve ekonomik çıkarlarını doğrudan etkileyebileceğini görmektedir. Ayrıca Ankara, İran ve Lübnan'daki gelişmelerin, Suriye'deki mevcut dengelere ve Türkiye'nin kuzeydeki güvenlik kaygılarına yansımalarını dikkatle analiz etmektedir. Diplomasi kanallarının açık tutulması, Türkiye'nin bölgesel aktörlerle ilişkilerini koruma önceliğiyle uyumlu görünmektedir.
