İsrail Maliye Bakanı ve Batı Şeria'daki yerleşimlerden sorumlu bakan Bezalel Smotrich, işgal altındaki Batı Şeria'da Arap nüfusun yoğun olduğu bölgeleri hedef alan tartışmalı bir "Yahudileştirme" planı ortaya koydu. Plan, Filistin topraklarındaki demografik yapıyı değiştirmeyi ve İsrail'in kontrolünü güçlendirmeyi amaçlıyor. Smotrich'in açıklamaları, uluslararası toplumda ve bölgede geniş yankı uyandırırken, Filistin yönetimi ve Arap ülkelerinden sert tepkiler geldi.
Gelişmenin Arka Planı
Smotrich, aşırı sağcı görüşleriyle bilinen ve 2022'de kurulan Netanyahu hükümetinde önemli bir figür olarak öne çıkıyor. Maliye Bakanlığı'nın yanı sıra Savunma Bakanlığı'na bağlı Sivil Yönetim Birimi'nden sorumlu olan Smotrich, Batı Şeria'daki yerleşim politikalarının fiili mimarı konumunda. "Yahudileştirme" olarak adlandırılan bu yeni plan, özellikle Arap nüfusun yoğun olduğu bölgelerde yeni Yahudi yerleşimleri kurmayı ve mevcut yerleşimleri genişletmeyi öngörüyor.
Planın ilk aşamada, Batı Şeria'nın kuzeyindeki Cenin ve Nablus gibi şehirlerin çevresindeki stratejik bölgelerde uygulanması bekleniyor. Smotrich, bu bölgelerdeki Arap varlığını "güvenlik tehdidi" olarak nitelendirerek, Yahudi yerleşimcilerin bölgeye yerleştirilmesinin İsrail'in güvenliğini artıracağını iddia etti. Ayrıca, planın Filistin topraklarında "Yahudi egemenliğini" pekiştireceğini savundu.
İsrail basınına yansıyan haberlere göre Smotrich, planın uygulanması için bütçeden önemli bir kaynak ayrılmasını da talep etti. Plan, uluslararası hukuka aykırı olarak kabul edilen yerleşim faaliyetlerinin bir parçası olarak görülüyor. Birleşmiş Milletler ve birçok ülke, İsrail'in işgal altındaki topraklardaki yerleşimlerini defalarca kınadı ve bu yerleşimlerin iki devletli çözümü imkânsız hale getirdiğini vurguladı.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Smotrich'in planı, bölgede zaten gergin olan durumu daha da tırmandırma potansiyeli taşıyor. Filistin Başmüzakerecisi Saeb Erekat, planı "savaş ilanı" olarak nitelendirdi ve uluslararası toplumu İsrail'e yaptırım uygulamaya çağırdı. Filistin Yönetimi Başkanı Mahmud Abbas'ın ofisinden yapılan açıklamada ise bu tür adımların barış sürecini tamamen yok edeceği belirtildi.
Ürdün ve Mısır gibi İsrail'le barış anlaşması imzalamış ülkeler de plana tepki gösterdi. Ürdün Dışişleri Bakanı, bu planın bölgesel istikrarı tehdit ettiğini ve uluslararası hukukun ihlali olduğunu söyledi. Suudi Arabistan ve Körfez ülkeleri de İsrail'in bu adımını kınayan açıklamalar yaptı.
ABD ve Avrupa Birliği'nden ise şu ana kadar sınırlı tepki geldi. ABD Dışişleri Bakanlığı, yerleşimlerin genişletilmesine karşı olduğunu yineledi ancak doğrudan Smotrich'in planını hedef alan bir açıklama yapmadı. AB, iki devletli çözümün altını çizerek tarafları itidale çağırdı. Ancak analistler, İsrail hükümetindeki aşırı sağcı koalisyonun bu tür adımlarının uluslararası toplumun tepkisini çekmeye devam edeceğini ve bölgede yeni bir çatışma dalgasını tetikleyebileceğini belirtiyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, tarihsel olarak Filistin davasını destekleyen ve İsrail'in yerleşim politikalarını kınayan bir ülke konumunda. Bu gelişme, Türkiye'nin bölgesel politikalarını doğrudan etkileyebilir. Türkiye, iki devletli çözümü savunmakta ve Kudüs'ün statüsü konusundaki hassasiyetini sık sık dile getirmektedir. Smotrich'in planı, Türkiye'nin itirazlarına rağmen İsrail'in tek taraflı adımlarını sürdürdüğünü gösteriyor. Bu durum, Türkiye-İsrail ilişkilerinde yeni bir gerginlik yaratabilir. Ayrıca, Ankara'nın Filistinli gruplarla olan ilişkileri ve bölgesel nüfuzu düşünüldüğünde, Türkiye'nin bu konuda daha aktif bir diplomasi yürütmesi beklenebilir.
