Kudüs — İsrail'de, Hamas'ın 7 Ekim 2023'te gerçekleştirdiği ve yaklaşık 1.200 kişinin ölümüyle sonuçlanan saldırının birinci yıl dönümü öncesinde gerilim had safhaya ulaştı. İsrail Savunma Kuvvetleri (IDF) ülke genelinde alarm durumunu en üst seviyeye çıkardı. Başbakan Binyamin Netanyahu başkanlığındaki güvenlik kabinesi, istihbarat raporlarını değerlendirerek olası saldırılara karşı ek önlemler aldı. Özellikle Kudüs, Tel Aviv ve Gazze sınırındaki yerleşim birimlerinde güvenlik güçleri takviye edildi. Hükümet, halkı dikkatli olmaya ve resmi açıklamaları takip etmeye çağırdı.
Gerilimin Arka Planı ve Alınan Önlemler
7 Ekim 2023'te Hamas'ın İsrail'e yönelik benzeri görülmemiş saldırısı, ülke tarihinde derin izler bıraktı. Saldırıda 1.200'den fazla İsrail vatandaşı hayatını kaybetmiş, 240'tan fazla kişi rehin alınmıştı. İsrail'in karşılık olarak başlattığı ve hala devam eden askeri operasyonlar sonucunda Gazze'de 41.000'den fazla Filistinli hayatını kaybetti. Bu süreçte bölgesel gerilim de tırmandı; Lübnan Hizbullah'ı, Yemen'deki Husiler ve İran destekli gruplar İsrail'e yönelik saldırılarını artırdı.
Yıl dönümü yaklaşırken İsrail istihbaratı, Hamas ve diğer direniş gruplarının sembolik veya kitlesel saldırılar düzenleyebileceği uyarısında bulundu. IDF Sözcüsü Daniel Hagari, yaptığı açıklamada "Her türlü senaryoya hazırız, sivil halkın güvenliği önceliğimizdir" dedi. Güvenlik güçleri, Kudüs'teki Eski Şehir bölgesinde ve Batı Şeria'daki kontrol noktalarında denetimleri sıkılaştırdı. Polis, kalabalık alanlarda ve ibadethanelerde ek güvenlik önlemleri aldı. Ayrıca, ülke genelinde hava savunma sistemleri (Demir Kubbe, Davud Sapanı) teyakkuza geçirildi.
Hükümet, olası bir saldırı durumunda halkı uyarmak için yeni bir acil durum bildirim sistemi devreye soktu. Okullarda ve iş yerlerinde tatil edilme kararı alınabileceği belirtiliyor. Netanyahu, kabine toplantısında "Düşmanlarımız bize diz çöktüremeyecek, bir yıl önce olduğu gibi bugün de dimdik ayaktayız" ifadelerini kullandı. Muhalefet liderleri ise hükümeti yeterince şeffaf olmamakla eleştiriyor ve olası bir saldırıda halkın can güvenliğinin tehlikeye atılabileceğini savunuyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut
İsrail'deki gerilim, sadece ülke içiyle sınırlı değil. Gazze'deki insani kriz derinleşirken, Lübnan sınırında Hizbullah ile çatışmalar aralıklarla sürüyor. İran, İsrail'e yönelik olası bir saldırı için hazırlık yapmakla suçlanıyor. ABD, bölgeye uçak gemisi ve ek askeri birlikler konuşlandırarak İsrail'e desteğini yineledi. Beyaz Saray Sözcüsü, "İsrail'in güvenliği bizim için vazgeçilmezdir, İran'ı provoke etmemeye çağırıyoruz" dedi. Avrupa Birliği ve Birleşmiş Milletler, taraflara itidal çağrısı yaparken, yıl dönümü öncesi bölgede yeni bir savaşın patlak vermesinden endişe ediliyor.
Katar ve Mısır'ın arabuluculuğuyla yürütülen ateşkes görüşmeleri ise sonuçsuz kaldı. Hamas, İsrail'in Gazze'den tamamen çekilmesini ve esirlerin serbest bırakılmasını şart koşarken; İsrail, Hamas'ın tamamen yok edilmesinde ısrarcı. Bu durum, yıl dönümü öncesi diplomatik bir çözüm umudunu azaltıyor. Uluslararası Kızılhaç Örgütü, Gazze'deki insani durumun her geçen gün kötüleştiğini ve acil yardım koridorlarının açılması gerektiğini vurguluyor.
İsrail içinde de toplumsal gerilim yüksek. Yıl dönümü öncesi düzenlenen anma etkinlikleri ve protestolar sırasında çatışmalar çıkabileceği öngörülüyor. Aşırı sağcı grupların Filistinlilere yönelik saldırıları da endişe kaynağı. Kudüs'teki Müslüman ve Hristiyan kutsal mekanlarında olası provokasyonlara karşı geniş güvenlik önlemleri alındı.
Türkiye Açısından Değerlendirme
İsrail'in 7 Ekim öncesi artan gerilimi, Türkiye'nin Orta Doğu politikası açısından kritik bir dönemece işaret ediyor. Türkiye, Filistin davasını destekleyen tutumunu sürdürürken, aynı zamanda İsrail ile diplomatik kanalları açık tutmaya çalışıyor. Olası bir bölgesel savaş, Türkiye'nin enerji güvenliğini ve ticaret yollarını olumsuz etkileyebilir. Ayrıca, yeni bir mülteci dalgası riski ve sınır güvenliği endişeleri bulunuyor. Türkiye, arabuluculuk girişimlerini artırarak istikrarın sağlanmasında rol oynamak isteyebilir.
